Μια ιδιαίτερα σημαντική περιοδική έκθεση, που φωτίζει την Κρήτη μέσα από τη ματιά της ευρωπαϊκής χαρτογραφίας από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα, παρουσιάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Η έκθεση με τίτλο
«Στη μέση του κόσμου: Η Κρήτη στην ευρωπαϊκή χαρτογραφία από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα. Αναπαραστάσεις και ταυτότητες»
εγκαινιάζεται την
Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026,
στις 18:30, στην Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων και θα διαρκέσει έως τις 10 Ιανουαρίου 2027.
Οι περιοδικές εκθέσεις του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου επιχειρούν να αποτελούν κάτι περισσότερο από την παρουσίαση άγνωστων ή παραγνωρισμένων έργων τέχνης ιδιαίτερης σημασίας. Μέσα από το μουσειολογικό τους σκεπτικό προτείνουν διαφορετικούς τρόπους θέασης και κατανόησης του κόσμου, αφήνοντας στον επισκέπτη εικόνες, γνώσεις αλλά και ερωτήματα που μπορούν να τον συνοδεύουν για πολύ καιρό μετά την επίσκεψή του.
Στη νέα έκθεση, η ιστορική χαρτογραφία γίνεται το μέσο για ένα συναρπαστικό ταξίδι τριών αιώνων. Πενήντα χάρτες αφηγούνται την ιστορία της Κρήτης και, μέσα από αυτήν, τα έργα και τις ημέρες των ανθρώπων της, τις πολιτικές και κοινωνικές μεταβολές, τους πολέμους, τις εμπορικές διαδρομές, τους μύθους και τις διαφορετικές ταυτότητες που συνδέθηκαν με το νησί.
Η έκθεση αποτελεί καρπό συνεργασίας του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου με τον επιμελητή της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Κνωσό, αρχαιολόγο Κωστή Χρηστάκη, και τον καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης, Νίκο Σκουτέλη.
Μέσα από τους χάρτες, ο επισκέπτης συναντά τη βενετοκρατούμενη Κρήτη στην περίοδο της ακμής της και ανακαλύπτει την κομβική γεωγραφική της θέση στο μέσο των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων της Μεσογείου.
Πρόκειται για τις διαδρομές που συνέβαλαν σε έναν ιστορικής σημασίας διάλογο μεταξύ Δύσης και Ανατολής, καθιστώντας το νησί τόπο συνάντησης ανθρώπων, αγαθών, ιδεών και πολιτισμών.
Η αφήγηση συνεχίζεται με τον Κρητικό Πόλεμο, τη δραματική πολιορκία του Χάνδακα και την τελική πτώση της πόλης, για να φτάσει στη χαρτογραφική προσάρτηση της Κρήτης στην Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία το νησί είχε ήδη περιέλθει στη νικήτρια Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι οι χαρτογράφοι αντιλαμβάνονταν και αναπαριστούσαν τον κόσμο που καλούνταν να αποτυπώσουν.
Η τοπογραφία, το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, οι κάτοικοι, οι μύθοι και η ιστορία της Κρήτης συνδέονται με ευρύτερες αντιλήψεις για τον κόσμο και το σύμπαν. Έτσι, για περισσότερους από τρεις αιώνες, η δημιουργία των χαρτών εξελίχθηκε σε πεδίο επιστημονικού πειραματισμού, προσωπικού βιώματος, πολιτικής προπαγάνδας, αμφισβήτησης της πραγματικότητας αλλά και ουτοπικής σκέψης.
Ξεχωριστό συμβολισμό αποκτά και ο ίδιος ο χώρος όπου παρουσιάζεται η έκθεση. Το κέλυφος του σημερινού Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου καταλαμβάνει το αρχαίο έξαρμα της πόλης, στον ίδιο τόπο όπου είχε ανεγερθεί η βενετική Μονή του Αγίου Φραγκίσκου. Η μονή αποτελούσε χαρακτηριστικό τοπόσημο για τα καράβια που έφθαναν στο λιμάνι του Χάνδακα ακολουθώντας τις διαφορετικές ρότες της Μεσογείου.
Ο ίδιος τόπος συνδέθηκε αργότερα με μια ακόμη καθοριστική στιγμή της ιστορίας της πόλης. Μετά τη μετατροπή της μονής σε Χουνκιάρ Τζαμί, εκεί τελέστηκε η πρώτη προσευχή από τον πορθητή του ερειπωμένου Χάνδακα, έπειτα από είκοσι ένα χρόνια σκληρής πολιορκίας. Το ιστορικό αυτό υπόβαθρο δημιουργεί έναν ιδιαίτερο διάλογο ανάμεσα στα εκθέματα, τη χαρτογραφική μνήμη και τον ίδιο τον χώρο που τα φιλοξενεί.
Η έκθεση δεν περιορίζεται στη στατική παρουσίαση των πενήντα χαρτών. Καθ’ όλη τη διάρκειά της θα πλαισιώνεται από διαλέξεις, στρογγυλή τράπεζα, προβολή ταινίας, εργαστήριο και ξεναγήσεις, προσφέροντας διαφορετικές αφορμές για βαθύτερη προσέγγιση της ιστορίας της Κρήτης και της εξέλιξης της ευρωπαϊκής χαρτογραφίας.
Η περιοδική έκθεση «Στη μέση του κόσμου» ανοίγει έτσι ένα παράθυρο σε τρεις αιώνες ιστορίας, κατά τους οποίους η Κρήτη δεν υπήρξε απλώς ένα νησί που αποτυπωνόταν πάνω στους χάρτες, αλλά ένας τόπος στρατηγικός, πολιτισμικός και συμβολικός, πραγματικά «στη μέση του κόσμου».
Τόπος: Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου – Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων
Εγκαίνια: Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026, 18:30
Διάρκεια: 29 Σεπτεμβρίου 2026 – 10 Ιανουαρίου 2027
Ώρες λειτουργίας: Σύμφωνα με το ωράριο λειτουργίας του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου
Είσοδος: 5 ευρώ
