Μια έκθεση που διερευνά τη μνήμη, τη λήθη και το αρχείο, μέσα από προσωπικές και συλλογικές ιστορίες της Μεσογείου, παρουσιάζεται από τις

22 Οκτωβρίου

έως τις 7 Νοεμβρίου 2026 στη Μονή Αγίου Φραγκίσκου, στην παλιά πόλη των Χανίων.

Η έκθεση «ΙΖΗΜΑΤΑ» φέρνει για πρώτη φορά σε διάλογο δύο μακροχρόνια έργα σε εξέλιξη: το CACHE της Στεφανίας Ορφανίδου και το LET US STOP AND WEEP του Georges Salameh, με την επιμέλεια της Ιόλης Τζανετάκη.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Μεσόγειος, ως ένας τόπος συνάντησης, μετακίνησης και διαρκούς διασταύρωσης ανθρώπων και πολιτισμών, αλλά και ως ένας χώρος όπου έχουν κατακαθίσει τα ίχνη αμέτρητων ιστοριών. Φωτογραφίες, έγγραφα, αντικείμενα, κείμενα και οπτικοακουστικό υλικό λειτουργούν ως θραύσματα μιας μνήμης που μπορεί να έχει αποσπαστεί, χαθεί ή παραμείνει αθέατη, χωρίς όμως να έχει εξαφανιστεί.

Το CACHE αποτελείται από φωτογραφίες, βίντεο και ηχητικά έργα, μέσα από τα οποία η Στεφανία Ορφανίδου διερευνά τον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται η μνήμη ανάμεσα στο πραγματικό και το φαντασιακό.

Εικόνες από διαφορετικά σημεία της Ελλάδας και της Μεσογείου εστιάζουν σε μικρόκοσμους της φύσης, χωρίς να αποκαλύπτουν συγκεκριμένους τόπους. Όπως η ψηφιακή «cache» αποθηκεύει δεδομένα ώστε να μπορούν να ανακληθούν, έτσι και το έργο δημιουργεί ένα πεδίο αποθήκευσης και επαναφοράς πραγματικών ή φαντασιακών αναμνήσεων.

Στο LET US STOP AND WEEP – «Ας σταθούμε και ας θρηνήσουμε», ο Georges Salameh δημιουργεί ένα συμμετοχικό, αφηγηματικό και πολυτροπικό έργο, το οποίο εξελίσσεται από το 2000 και αντλεί από εμπειρίες ξεριζωμού, μετανάστευσης και περιπλάνησης στη Μεσόγειο.

Εικόνες, οικογενειακά και συλλογικά αρχεία, κείμενα, αντικείμενα και οπτικοακουστικό υλικό συγκροτούν ένα ιδιαίτερο αρχείο μνήμης, εμπνευσμένο παράλληλα από τις περιπλανήσεις του προϊσλαμικού Άραβα ποιητή Imru’l Qais.

Ο ίδιος ο τίτλος «ΙΖΗΜΑΤΑ» παραπέμπει σε όσα κατακάθονται στον βυθό, αλλά και σε εκείνα που συσσωρεύονται μέσα στον χρόνο: βιώματα, εικόνες, αφηγήσεις και πολιτισμικά ίχνη. Όσα έχουν βυθιστεί μπορεί να έχουν πάψει να είναι ορατά, εξακολουθούν όμως να υπάρχουν και μπορούν να ανασυρθούν, αποκτώντας νέα σημασία στο παρόν.

Καθοριστικό μέρος της έκθεσης αποτελεί και ο ίδιος ο χώρος.

Η Μονή Αγίου Φραγκίσκου, στην οδό Χάληδων 28, πρώην έδρα του Αρχαιολογικού Μουσείου Χανίων, είναι ένα μνημείο με ιστορικές διαστρωματώσεις που ξεκινούν από την Ενετοκρατία και έρχονται να συνομιλήσουν με την έννοια της μνήμης που διατρέχει ολόκληρη την εγκατάσταση.

Την έκθεση πλαισιώνει σειρά παράλληλων δράσεων, μεταξύ των οποίων η performance

«ΑΣ ΣΤΑΘΟΥΜΕ ΚΙ ΑΣ ΘΡΗΝΗΣΟΥΜΕ»

με οικογενειακές ιστορίες από τον Λεβάντε και τη Μεσόγειο, εκπαιδευτικές ξεναγήσεις, εργαστήρια για παιδιά και ενήλικες με τίτλο «Ο,ΤΙ ΒΥΘΙΣΤΗΚΕ ΕΓΙΝΕ ΙΖΗΜΑ», καθώς και η προβολή των ταινιών «Ιπποδάμεια», «Maesmak» και «Claw Machine» του Georges Salameh, υπό τον τίτλο «ΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ», σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων.

Τη διοργάνωση έχει η

Περιφέρεια Κρήτης,

με την υποστήριξη του Δήμου Χανίων και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων, υπό την αιγίδα του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) και σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων.

Την παραγωγή υπογράφουν οι Chora Atelier και MeMSéA.

Τα «ΙΖΗΜΑΤΑ» επιχειρούν τελικά μια συνάντηση με όσα ο χρόνος έχει μετακινήσει, καλύψει ή μεταμορφώσει, αναζητώντας νέους τρόπους με τους οποίους το παρελθόν μπορεί να αναδυθεί και να διαβαστεί ξανά μέσα από το παρόν. 🖋