Η Χ., 37 ετών, είναι δέκα χρόνια παντρεμένη.

Μέχρι τα 27 της εργαζόταν, αγόραζε τα ρούχα της, έβγαινε με τις φίλες της και διαχειριζόταν τα χρήματά της χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανέναν.

Δύο χρόνια μετά τον γάμο ήρθε το παιδάκι της. Σταδιακά σταμάτησε να εργάζεται, άρχισε να ζητά χρήματα ακόμη και για προσωπικά της έξοδα και κάθε αγορά έπρεπε να δικαιολογηθεί.

Σταδιακά άρχισε να ζητά χρήματα ακόμη και για πολύ προσωπικά της έξοδα. Κάθε οικονομική κίνηση έπρεπε να δικαιολογηθεί και να εγκριθεί, τα χρήματα δίνονται με έλεγχο.

“Πρέπει να πιέζομαι, να απολογούμαι και να δικαιολογώ ακόμα και βασικές ανάγκες του σπιτιού ”

Σήμερα νιώθει ότι έχει χάσει όχι μόνο την οικονομική της ανεξαρτησία, αλλά και την εμπιστοσύνη στον εαυτό της. Σε κάθε συζήτηση που εκφράζει την ανάγκη της να βρει εργασία υπάρχει πάντα η αποθάρυνση και αντίσταση.

Η ιστορία της δεν είναι μοναδική.

Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες γυναίκες μιλούν για μια μορφή ελέγχου που συχνά περνά απαρατήρητη: έχει ονομαστεί οικονομική κακοποίηση.

Τι είναι η οικονομική κακοποίηση;

Η οικονομική κακοποίηση είναι μια μορφή ελέγχου κατά την οποία ένα άτομο περιορίζει ή ελέγχει την πρόσβαση ενός άλλου ατόμου σε χρήματα, εργασία, περιουσιακά στοιχεία ή οικονομικές αποφάσεις.

Δεν αφορά μόνο την έλλειψη χρημάτων. Αφορά την απώλεια της ελευθερίας επιλογής

Μπορεί να εμφανιστεί μέσα σε μια ερωτική σχέση, σε έναν γάμο, σε μια οικογενειακή επιχείρηση ή ακόμη και μέσα στην ίδια την οικογένεια.

Συχνά μάλιστα δεν συνοδεύεται από φωνές ή εμφανή βία. Αντίθετα, μπορεί να παρουσιαστεί ως «φροντίδα», «προστασία» ή «διευκόλυνση». Μπορεί σταδιακά να μετατραπεί σε μέσο ελέγχου, ώστε το άτομο να συμμορφώνεται με τις επιθυμίες του άλλου.

Ποια είναι τα σημάδια;

Αν και κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, ορισμένα συχνά σημάδια είναι:

–Χρειάζεται να ζητάς χρήματα ακόμη και για προσωπικά σου έξοδα.
-Κάποιος άλλος ελέγχει αποκλειστικά τους οικονομικούς λογαριασμούς ή τις αποφάσεις.
-Φοβάσαι να ξοδέψεις χρήματα χωρίς έγκριση.
-Δεν γνωρίζεις τι οικονομικές υποχρεώσεις ή χρέη υπάρχουν στο όνομά σου.
-Έχεις απομακρυνθεί από την εργασία ή τις επαγγελματικές σου προοπτικές.
-Νιώθεις ενοχές όταν επενδύεις στον εαυτό σου.
-Πιστεύεις ότι δεν θα τα καταφέρεις χωρίς τη βοήθεια του άλλου.
-Χρησιμοποιείται ως μέσο περιορισμού της ελευθερίας επιλογής και λήψης αποφάσεων.
-Το άτομο αποθαρρύνεται από το να βρει μια δική του εργασία και να σταθεί στα πόδια του.

Η οικονομική κακοποίηση δεν ξεκινά συνήθως απότομα. Αναπτύσσεται σταδιακά, μέχρι το σημείο που η εξάρτηση μοιάζει φυσιολογική.

Γιατί πολλές γυναίκες δυσκολεύονται να το αναγνωρίσουν;

Εδώ χρειάζεται να μιλήσουμε για κάτι βαθύτερο.

Δεν οδηγούν μόνο οι άνθρωποι σε τέτοιες καταστάσεις.

Οδηγούν και οι πεποιθήσεις. Πολλές γυναίκες έχουν μεγαλώσει ακούγοντας μηνύματα όπως:

«Οι γυναίκες δεν είναι καλές με τα οικονομικά.»
«Ο άνδρας ξέρει καλύτερα από χρήματα.»
«Μη δημιουργείς συγκρούσεις.»
«Να είσαι ευχάριστη και συνεργάσιμη.»

Όταν αυτά τα μηνύματα συνδυάζονται με φόβο απόρριψης, ανάγκη αποδοχής ή έλλειψη οικονομικής παιδείας, μπορεί μια γυναίκα να παραχωρήσει σταδιακά τον έλεγχο της ζωής της χωρίς να το αντιληφθεί.

Δεν πρόκειται για αδυναμία. Πρόκειται για στερεότυπα που μεταφέρονται για χρόνια.

Πώς επηρεάζει την αυτοπεποίθηση;

Η οικονομική κακοποίηση δεν πλήττει μόνο το εισόδημα. Πλήττει την ταυτότητα!

Μια γυναίκα που για χρόνια ακούει ότι δεν μπορεί, ότι δεν ξέρει ή ότι χρειάζεται κάποιον άλλον για να τα καταφέρει, αρχίζει να αμφισβητεί τις ίδιες της τις δυνατότητες.

Σταδιακά μπορεί να χάσει:

–την εμπιστοσύνη στις αποφάσεις της,
-τη διεκδικητικότητά της,
-την επαγγελματική της τόλμη,
-την αίσθηση προσωπικής αξίας.

Και κάπως έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: Όσο μειώνεται η αυτοπεποίθηση, αυξάνεται η εξάρτηση. Και όσο αυξάνεται η εξάρτηση, μειώνεται η αυτοπεποίθηση.

Πώς μπορώ να προστατευτώ;

Η πρόληψη ξεκινά από την επίγνωση.

Κάθε γυναίκα χρειάζεται:

Βασική οικονομική παιδεία.
Πρόσβαση και γνώση των οικονομικών αποφάσεων που την αφορούν.
Επαγγελματική και κοινωνική δικτύωση.
Υγιή όρια μέσα στις σχέσεις της.
Αυτοπεποίθηση ώστε να εκφράζει απορίες, διαφωνίες και ανάγκες.

Η εμπιστοσύνη σε μια σχέση είναι σημαντική. Η τυφλή παραχώρηση ευθύνης δεν είναι.

Ποια είναι τα πρώτα βήματα αν βρίσκομαι ήδη σε αυτή την κατάσταση;

Να αναγνωρίσω το στάδιο που βρίσκομαι και να ζητήσω βοήθεια από τον κατάλληλο ειδικό ή ειδικούς

Αν έπρεπε να ξεχωρίσω δύο δεξιότητες που μπορούν να προστατεύσουν ουσιαστικά μια γυναίκα από την οικονομική εξάρτηση και τον έλεγχο, αυτές θα ήταν η οικονομική παιδεία και η συναισθηματική αυτονομία.

Η πρώτη αφορά την ικανότητα να κατανοεί έστω τις βασικές αρχές διαχείρισης χρημάτων και αποφάσεων που την αφορούν.

Η δεύτερη αφορά την ικανότητα να μετατρέπει τον φόβο της απόρριψης, της σύγκρουσης ή της επίκρισης σε ήρεμη αυτοπεποίθηση, καθαρή σκέψη και υγιή όρια.

Γιατί όταν μια γυναίκα γνωρίζει πώς να διαχειρίζεται τα οικονομικά της και ταυτόχρονα δεν φοβάται να εκφράσει τη γνώμη, τις ανάγκες και τα όριά της, είναι πολύ πιο δύσκολο να βρεθεί σε μια σχέση ή κατάσταση όπου κάποιος άλλος ελέγχει τη ζωή της.

Η πραγματική ενδυνάμωση δεν βρίσκεται μόνο στην οικονομική ανεξαρτησία. Βρίσκεται στη σύνδεση της γνώσης με την αυτοπεποίθηση, ώστε κάθε γυναίκα να μπορεί να επιλέγει συνειδητά τη ζωή που θέλει να ζήσει.

Κλείνοντας

Η οικονομική κακοποίηση δεν αφορά μόνο τα χρήματα. Αφορά την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να επιλέγει τη ζωή του. Και όσο περισσότερο μιλάμε γι’ αυτήν, τόσο περισσότερες γυναίκες θα μπορούν να αναγνωρίσουν τα σημάδια εγκαίρως, να προστατευτούν και να χτίσουν μια ζωή με μεγαλύτερη αυτονομία και αυτοπεποίθηση.

*«Η ιστορία της Χ. είναι υποθετική και χρησιμοποιείται αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς.» 🖋

Πατεράκη Πολύμνια
Coach Αυτοπεποίθησης /Προσωπικής Ανάπτυξης/ Ηγεσίας
Πρώην Accounting & Financial Management (πάνω από 15 έτη)