Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία δεν αποτελεί απλώς εργαλείο, αλλά βασικό πυλώνα εξέλιξης της κοινωνίας, η εκπαίδευση οφείλει να προσαρμόζεται και να ανοίγει νέους δρόμους για τα παιδιά. Στο Ρέθυμνο, ο «Μικρόκοσμος» έρχεται να καλύψει αυτή ακριβώς την ανάγκη, δημιουργώντας έναν χώρο όπου η μάθηση αποκτά ουσία, φαντασία και προοπτική. Πίσω από αυτή την πρωτοβουλία βρίσκεται η Μαρία Παρταλά, ιδιοκτήτρια και εμπνεύστρια του «Μικρόκοσμου», η οποία με όραμα και αγάπη για την εκπαίδευση έχει καταφέρει να διαμορφώσει ένα σύγχρονο περιβάλλον δημιουργίας και εξέλιξης για παιδιά και εφήβους.

Μέσα από τη ρομποτική, τον προγραμματισμό και τη βιωματική προσέγγιση της γνώσης, τα παιδιά δεν περιορίζονται στον ρόλο του απλού χρήστη, αλλά γίνονται ενεργοί δημιουργοί, αναπτύσσοντας δεξιότητες που θα τα συνοδεύουν σε όλη τους τη ζωή. Ο «Μικρόκοσμος» δεν είναι απλώς ένας εκπαιδευτικός χώρος, αλλά μια δυναμική κοινότητα που καλλιεργεί τη δημιουργική σκέψη, την αυτοπεποίθηση και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, προετοιμάζοντας ουσιαστικά τους αυριανούς πολίτες για έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς.

Μιλήσαμε με τη Μαρία Παρταλά για το όραμα πίσω από τη δημιουργία του «Μικρόκοσμου», τη φιλοσοφία της σύγχρονης εκπαίδευσης και τον τρόπο με τον οποίο η ρομποτική μπορεί να μετατραπεί σε ένα ισχυρό εργαλείο έμπνευσης και εξέλιξης για τα παιδιά.

Συνέντευξη Στέλιος Κουνδουράκης

Φωτογραφίες Μιχάλης Σταράκης

Πώς γεννήθηκε η ιδέα να δημιουργήσετε τον «Μικρόκοσμο» στο Ρέθυμνο;

Όλα ξεκίνησαν από μια απλή σκέψη: Γιατί τα παιδιά μας να είναι μόνο χρήστες της τεχνολογίας και όχι οι δημιουργοί της; Θέλαμε να φέρουμε στο Ρέθυμνο έναν χώρο που να “σπάει” τα όρια της παραδοσιακής τάξης. Ο “Μικρόκοσμος” γεννήθηκε ως μια απάντηση στην ανάγκη των παιδιών για πειραματισμό.

Γιατί τα παιδιά μας να είναι μόνο χρήστες της τεχνολογίας και όχι οι δημιουργοί της; 

Θέλαμε να προσφέρουμε στους μαθητές της πόλης μας τα εφόδια να κατανοήσουν τον κόσμο που αλλάζει, δίνοντάς τους ένα εργαστήριο όπου η φαντασία τους παίρνει μορφή μέσα από γρανάζια, κώδικα και πειράματα. Ήταν, ουσιαστικά, το όραμά μας για μια εκπαίδευση που κοιτάζει το μέλλον, μένοντας όμως πιστή στις ανάγκες κάθε παιδιού ξεχωριστά.

Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε να ασχοληθείτε με την εκπαίδευση των παιδιών μέσα από τη ρομποτική και την τεχνολογία;

Η τεχνολογία είναι το ιδανικό “όχημα” για να δώσουμε ζωντάνια και ενδιαφέρον στη μάθηση. Πολλές φορές, όμως, διαπιστώνουμε ότι τα παιδιά δεν ξέρουν πώς να τη διαχειριστούν σωστά. Αυτό που με κέρδισε ήταν η δυνατότητα να βλέπω τα παιδιά να μεταμορφώνονται από απλούς καταναλωτές τεχνολογίας σε δημιουργούς.

Στην εκπαιδευτική ρομποτική, η θεωρία της Φυσικής και των Μαθηματικών αποκτά ξαφνικά μορφή και κίνηση. Είναι μαγικό να βλέπεις ένα παιδί να λύνει ένα πρόβλημα, να πειραματίζεται με τον κώδικα και να αποκτά αυτοπεποίθηση επειδή κατάφερε να δώσει “ζωή” στην κατασκευή του.

Ουσιαστικά, δεν τους μαθαίνουμε απλώς να χτίζουν ρομπότ, αλλά τους δείχνουμε έναν τρόπο σκέψης που εστιάζει στην επίλυση προβλημάτων και στόχος μας είναι να δώσουμε τα εφόδια για τη σωστή προσαρμογή στον ψηφιακό κόσμο του σήμερα και του αύριο.»

Για κάποιον που δεν γνωρίζει τον «Μικρόκοσμο», πώς θα περιγράφατε τι ακριβώς κάνουν τα παιδιά όταν έρχονται στο κέντρο;

Φανταστείτε ένα εργαστήριο γεμάτο ενέργεια, όπου παιδιά και έφηβοι γίνονται μικροί εφευρέτες. Διαθέτουμε μια τεράστια γκάμα εξειδικευμένου εξοπλισμού που “μεγαλώνει” μαζί με τον μαθητή: από χειροπιαστά εργαλεία για τις μικρές ηλικίες που διδάσκουν προγραμματισμό χωρίς οθόνες, μέχρι προηγμένους αισθητήρες και γλώσσες κώδικα για τους μεγαλύτερους.

Σε κάθε μάθημα, οι μαθητές καλούνται να λύσουν μια πρόκληση, από το να σχεδιάσουν ένα έξυπνο σύστημα ανακύκλωσης μέχρι να προγραμματίσουν ένα αυτόνομο όχημα. Δεν είναι μια μοναχική ενασχόληση μπροστά σε μια οθόνη, αλλά μια ζωντανή διαδικασία όπου σχεδιάζουν, αποτυγχάνουν και τελικά πανηγυρίζουν όταν η κατασκευή τους “ζωντανεύει”. Ουσιαστικά, κάθε ηλικιακό γκρουπ μαθαίνει να λύνει προβλήματα του πραγματικού κόσμου, χρησιμοποιώντας τα πιο σύγχρονα εργαλεία του μέλλοντος.»

…μια ζωντανή διαδικασία όπου σχεδιάζουν, αποτυγχάνουν και τελικά πανηγυρίζουν όταν η κατασκευή τους “ζωντανεύει”.

Πέρα από τα εβδομαδιαία τμήματα, όμως, παρέχουμε και κύκλους εργαστηρίων την περίοδο που τα σχολεία είναι κλειστά και μπορούν παιδιά και έφηβοι να αξιοποιήσουν δημιουργικά τον ελεύθερο χρόνο τους, εμβαθύνοντας σε αυτό που πραγματικά τους συναρπάζει.

Game Design (σχεδίαση ψηφιακών παιχνιδιών), 3D σχεδίαση και εκτύπωση, Ρομποτική και Φυσικές Επιστήμες με θεματικά εργαστήρια που εστιάζουν σε σύγχρονα θέματα, όπως η Έξυπνη πόλη, η Πράσινη Ενέργεια, η Εξερεύνηση του Διαστήματος, και άλλα.

Ποια είναι τα βασικά πράγματα που μαθαίνουν οι μαθητές μέσα από τη ρομποτική και τον προγραμματισμό;

Πέρα από τον κώδικα και τις κατασκευές, οι μαθητές εκπαιδεύονται στην επίλυση προβλημάτων και τη στρατηγική σκέψη. Εκπαιδεύονται να αναλύουν μια δύσκολη πρόκληση σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα και να βλέπουν το λάθος όχι ως αποτυχία, αλλά ως ένα απαραίτητο στάδιο για τη βελτίωση.

Αυτή η διαδικασία χτίζει ουσιαστική αυτοπεποίθηση. Παράλληλα, μέσα από την ομαδική δουλειά, καλλιεργούν την επικοινωνία και τη συνεργασία, δεξιότητες που θα τους ακολουθούν σε όλη τους τη ζωή. Ουσιαστικά, η ρομποτική τους διδάσκει πώς να σκέφτονται δομημένα και πώς να μετατρέπουν μια αφηρημένη ιδέα σε κάτι χειροπιαστό που λειτουργεί.

Πόσο σημαντικό είναι για τα παιδιά να αναπτύσσουν δεξιότητες όπως η συνεργασία, η δημιουργικότητα και η επίλυση προβλημάτων μέσα από τέτοιες δραστηριότητες;

Είναι το πολυτιμότερο εφόδιο που μπορούμε να τους δώσουμε. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, η ικανότητα να σκέφτεσαι έξω από το κουτί, να λύνεις προβλήματα και να συνεργάζεσαι αρμονικά σε μια ομάδα, είναι οι πραγματικές “υπερδυνάμεις” των παιδιών.

Η ρομποτική είναι το τέλειο εργαστήριο για να καλλιεργηθούν αυτές οι δεξιότητες βιωματικά. Δεν εκπαιδεύονται απλά σε πρωτοπόρο αντικείμενο, αλλά αναπτύσσουν μια νοοτροπία που τους επιτρέπει να προσαρμόζονται, να δημιουργούν και να εξελίσσονται διαρκώς

Πώς βλέπετε τον ρόλο της εκπαιδευτικής ρομποτικής στη σύγχρονη εκπαίδευση;

Η ρομποτική, στον πυρήνα της, εκπαιδεύει τα παιδιά να είναι ευέλικτα, να σκέφτονται κριτικά και να μη φοβούνται την πολυπλοκότητα. Η τεχνολογία είναι, ουσιαστικά, η “γλώσσα” του 21ου αιώνα.

Θα ήταν πολύ ωραίο να υπήρχαν οι υποδομές ώστε αυτό να πραγματοποιείται παντού μέσα στο σχολείο, όμως η ανάγκη για εξοπλισμό που πρέπει να ανανεώνεται συνεχώς και η απαίτηση για διαρκή εκπαίδευση των διδασκόντων, καθιστούν δύσκολη τη δυναμική ενσωμάτωσή της στην καθημερινή διδασκαλία.

Για τον λόγο αυτό, ο “Μικρόκοσμος” επιδιώκει να είναι πάντα κοντά στα σχολεία, τα οποία μπορούν να επισκέπτονται το κέντρο μας για εκπαιδευτικές εκδρομές. Έτσι, δίνουμε την ευκαιρία σε ακόμα περισσότερους μαθητές και εκπαιδευτικούς να πειραματιστούν με σύγχρονα εργαλεία σε ένα περιβάλλον που είναι φτιαγμένο αποκλειστικά για αυτόν τον σκοπό.

Σε ποιες ηλικίες απευθύνονται τα μαθήματα και πώς προσαρμόζεται η εκπαίδευση ανάλογα με την ηλικία των παιδιών;

Τα μαθήματα απευθύνονται σε παιδιά από πολύ μικρή ηλικία, ακόμη και από το νηπιαγωγείο, μέχρι εφήβους περίπου 17 ετών. Στις μικρές ηλικίες τα παιδιά κάνουν μια πρώτη γνωριμία με τη ρομποτική και τον προγραμματισμό μέσα από παιχνίδι και απλές κατασκευές.

Όσο μεγαλώνουν, περνούν σε πιο σύνθετα αντικείμενα, όπως 3D σχεδίαση και εκτύπωση, ανάπτυξη ψηφιακών παιχνιδιών, project ρομποτικής, αυτοματισμών και τεχνητής νοημοσύνης, drones και γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε τάξη, φυσικά, έχει το δικό της πρόγραμμα σπουδών και διαφορετικό εξοπλισμό, ο οποίος ανανεώνεται συνεχώς, για να προσαρμόζεται στα σύγχρονα δεδομένα..

Έχουν συμμετάσχει ομάδες του «Μικρόκοσμου» σε διαγωνισμούς ρομποτικής; Πώς βιώνουν τα παιδιά αυτή τη διαδικασία;

Ναι, έχουμε πολλές ομάδες του Μικρόκοσμου που συμμετέχουν κάθε χρόνο σε διαγωνισμούς ρομποτικής, τόσο σε εθνικό, αλλά και σε διεθνές επίπεδο. Για τα παιδιά είναι μια πολύ δυνατή εμπειρία, γιατί βλέπουν στην πράξη το αποτέλεσμα της δουλειάς τους και συνεργάζονται για έναν κοινό στόχο.

…αντιλαμβάνονται ότι ο διαγωνισμός δεν είναι μόνο η διάκριση, αλλά κυρίως η εμπειρία, η συνεργασία και το ταξίδι που κάνουν μέχρι εκεί.

Μαθαίνουν να σχεδιάζουν, να δοκιμάζουν, να κάνουν λάθη και να βελτιώνονται ως ομάδα. Ταυτόχρονα έρχονται σε επαφή με παιδιά από άλλες ομάδες, από άλλες χώρες, ανταλλάσσουν ιδέες και αντιλαμβάνονται ότι ο διαγωνισμός δεν είναι μόνο η διάκριση, αλλά κυρίως η εμπειρία, η συνεργασία και το ταξίδι που κάνουν μέχρι εκεί.

Υπάρχει κάποια στιγμή ή εμπειρία από τέτοιες συμμετοχές που σας έχει μείνει ιδιαίτερα στη μνήμη;

Σε έναν αγώνα ρομποτικής πριν από λίγα χρόνια συνέβη κάτι που δεν θα ξεχάσουμε. Στον τελικό για την πρώτη θέση βρέθηκαν να παίζουν δύο ομάδες… και οι δύο δικές μας.

Εμείς φυσικά χαρούμενοι, αλλά και λίγο σε δύσκολη θέση. Γίνεται ο αγώνας, κερδίζει η μία ομάδα και ξαφνικά σηκώνονται όλοι οι μαθητές και αρχίζουν να πανηγυρίζουν μαζί. Πρώτα τα παιδιά που πήραν τη δεύτερη θέση, μετά οι νικητές! Πήγαν μάλιστα και προς το μέρος που ήταν οι υπόλοιπες ομάδες μας και ξαφνικά πανηγυρίζουν 30 άτομα μαζί! Εκεί νιώσαμε πραγματικά περήφανοι.

Αν ένα παιδί που έρχεται πρώτη φορά στον «Μικρόκοσμο» μπορούσε να πάρει μαζί του ένα μόνο πράγμα από αυτή την εμπειρία, ποιο θα θέλατε να είναι;

Την πεποίθηση ότι “μπορώ να το καταφέρω”. Θα ήθελα φεύγοντας από την πρώτη του επαφή μαζί μας, το παιδί να σταματήσει να βλέπει την τεχνολογία ως κάτι απρόσιτο, που απλώς το καταναλώνει μέσα από μια οθόνη.

Θέλω να νιώσει τη σιγουριά ότι έχει τις ικανότητες να δημιουργήσει, να ελέγξει τα εργαλεία και να δώσει λύσεις μόνο του.

Αν ένα παιδί συνειδητοποιήσει από την πρώτη κιόλας μέρα ότι ένα λάθος στον κώδικα ή στην κατασκευή δεν είναι αποτυχία, αλλά απλώς το επόμενο βήμα προς τη σωστή λύση, τότε έχει πάρει μαζί του το πιο σημαντικό εφόδιο: την αυτοπεποίθηση να αντιμετωπίζει οποιαδήποτε πρόκληση.

Τι θα λέγατε στους γονείς που σκέφτονται να φέρουν τα παιδιά τους σε ένα πρόγραμμα εκπαιδευτικής ρομποτικής αλλά δεν γνωρίζουν ακόμη τι ακριβώς περιλαμβάνει;

Θα τους έλεγα καταρχάς ότι είναι απόλυτα φυσιολογικό να έχουν απορίες, καθώς η εκπαιδευτική ρομποτική είναι ένας σχετικά νέος και διαρκώς εξελισσόμενος τομέας. Η καλύτερη προσέγγιση είναι να έρθουν μαζί με τα παιδιά τους στον “Μικρόκοσμο” για να γνωρίσουν τον χώρο και τη φιλοσοφία μας από κοντά.

Μέσα από τα προγράμματά μας, τα παιδιά ξεκινούν κατανοώντας τις βασικές αρχές της μηχανικής και του προγραμματισμού, και σταδιακά φτάνουν στο επίπεδο να σχεδιάζουν ολοκληρωμένες λύσεις.

Για όσους αναζητούν μια μεγαλύτερη πρόκληση, η μετάβαση στην αγωνιστική ρομποτική είναι μία δυνατή επιλογή που φέρνει μαζί της πολύτιμες εμπειρίες και ανοίγει νέους ορίζοντες σε μικρούς και μεγάλους. 🖋