Έντεκα χρόνια μετά την επιστολή του αείμνηστου ιστοριοδίφη, συλλέκτη και κρητικολόγου Γιώργου Π. Εκκεκάκη προς τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου, το όραμά του παίρνει σάρκα και οστά.

Η επιθυμία του να παραχωρήσει τη σπάνια συλλογή του ως δωρεά προς τη γενέτειρα πόλη του, υλοποιήθηκε με την ολοκλήρωση της τακτοποίησης 5.228 τόμων στο δεύτερο όροφο του κτιρίου, όπου πλέον δεσπόζουν πέντε βιβλιοστάσια υπό την επιγραφή «Βιβλιοθήκη οικογένειας Γεωργίου και Μαριέττας Εκκεκάκη».

Η συγκινητική τελετή των αποκαλυπτηρίων πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της

Τετάρτης 23 Ιουλίου 2025

στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη, παρουσία της συζύγου του δωρητή, Μαριέττας Ασημομύτη – Εκκεκάκη, του γιου του Παντελή και της συζύγου του, Σπυριδούλα Βάζου, του εγγονού του Γιώργου και της μικρής Μαριέττας, καθώς και πλήθους κόσμου, εκπροσώπων της Εκκλησίας, της αυτοδιοίκησης και του πολιτιστικού κόσμου του τόπου.

Από πολύ νωρίς, κόσμος άρχισε να συρρέει στη Βιβλιοθήκη με λαχτάρα και συγκίνηση για να παρακολουθήσει αυτή τη σημαντική εκδήλωση.

Η αίθουσα εκδηλώσεων γέμισε ασφυκτικά, ενώ ο έξω χώρος του αιθρίου αλλά και οι διάδρομοι του κτιρίου κατακλύστηκαν από παρευρισκομένους, πολλοί από τους οποίους παρακολούθησαν με προσοχή τα όσα ειπώθηκαν ακούγοντας μόνο από τα ηχεία, χωρίς να έχουν οπτική επαφή με τους ομιλητές.

Η φιλοξενία από το προσωπικό της Βιβλιοθήκης ήταν άψογα οργανωμένη και κάθε λεπτομέρεια είχε μελετηθεί με φροντίδα. Η βραδιά κύλησε με μεγάλη επιτυχία, σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και σεβασμού για το έργο του Γιώργου Εκκεκάκη.

Στο τέλος, προσφέρθηκε σε όλους/ες κρασί, ενώ πολλοί από τους παρευρισκομένους παρέμειναν στον χώρο για να συνομιλήσουν με τη σύζυγο του συγγραφέα, κ. Μαριέττα, και τον γιο του, Παντελή Εκκεκάκη, δημιουργώντας μια θερμή, ανθρώπινη συνέχεια της βραδιάς.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσιάστηκε και το κύκνειο άσμα του Εκκεκάκη, ο τόμος

«Ρεθεμνιώτες που πέρασαν αφήνοντας ίχνη και περαστικοί που έμειναν στην ιστορία του τόπου»

ένα βιογραφικό λεξικό προσώπων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, με φωτογραφίες, απεικονίσεις και σχέδια του ίδιου του συγγραφέα, επιμελημένο από την Κατίνα Κανδυλάκη και σχεδιασμένο από την Έλενα Νταντή.

Κωνσταντίνος Σπανουδάκης

Ο πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου, Κωνσταντίνος Σπανουδάκης, τόνισε με έμφαση ότι η δωρεά Εκκεκάκη δεν είναι απλώς μια προσθήκη στη συλλογή, αλλά η μεγαλύτερη σε μέγεθος και αξία που έχει δεχθεί ποτέ η βιβλιοθήκη.

«Τακτοποιούμε σήμερα ένα χρέος», είπε, σημειώνοντας πως η συμβολή του Εκκεκάκη στην τοπική ιστοριογραφία είναι μοναδική και πως το βιογραφικό λεξικό του συγγραφέα μπορεί να σταθεί ισάξια δίπλα στο “Χρονικό” του Πρεβελάκη.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος, ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος, η αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου Μαίρη Λιονή, ο δήμαρχος Ρεθύμνου Γιώργης Μαρινάκης, αντιδήμαρχοι και αρκετά μέλη της αυτοδιοίκησης, ενώ χαιρετισμό απέστειλε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης.

Η συλλογή – παρακαταθήκη

Ο ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας Χάρης Στρατιδάκης παρουσίασε αναλυτικά το περιεχόμενο της συλλογής, κάνοντας λόγο για ένα σώμα βιβλίων που καλύπτει σχεδόν κάθε πτυχή της κρητικής ταυτότητας:

ιστορία, λαογραφία, λογοτεχνία, εκπαίδευση, αρχιτεκτονική, θρησκεία, αλλά και σπάνια σχολικά εγχειρίδια, ανατυπώσεις συνεδρίων, περιοδικά, λεξικά, καθώς και πλήθος υλικού για τη Μάχη της Κρήτης και την Κατοχή.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε σε καταστατικά συλλόγων του 19ου αιώνα, έγγραφα Τουρκοκρητικών και μονογραφίες που διασώζουν στοιχεία ξεχασμένων κοινοτήτων.

Παντελής Εκκεκάκης

Συγκινητική ήταν η ομιλία του γιου του δωρητή, Παντελή Εκκεκάκη, καθηγητή πανεπιστημίου στην Αμερική, ο οποίος μοιράστηκε με το κοινό τη βαθιά πίστη του πατέρα του πως «η συλλογή έπρεπε να μείνει στο Ρέθυμνο».

Η αφήγησή του ήταν ιδιαίτερα φορτισμένη συναισθηματικά, καθώς μας μετέφερε στιγμές από τη μακρόχρονη και ουσιαστική σχέση πατέρα και γιου γύρω από την αναζήτηση και απόκτηση βιβλίων. Ήδη από την εποχή που ο Παντελής Εκκεκάκης σπούδαζε εκτός Κρήτης, είχε αναλάβει τον ρόλο του «προμηθευτή» γνώσης για τον πατέρα του, λαμβάνοντας μακροσκελείς λίστες παραγγελιών βιβλίων, τις οποίες προσπαθούσε να εκπληρώσει με υπομονή και φροντίδα.

Το ίδιο συνέχισε να συμβαίνει και όταν αργότερα εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες – οι λίστες του πατέρα του δεν σταμάτησαν ποτέ, και ο ίδιος εξακολουθούσε να αναζητά και να αποστέλλει βιβλία στην Κρήτη.

Όπως ανέφερε με χιούμορ και τρυφερότητα, ο πατέρας του στην αρχή είχε περιορισμένη σχέση με την τεχνολογία και τους υπολογιστές όταν “ήρθαν” στη ζωή μας. Απέριψε την τεχνολογία και ό,τι την περιέβαλλε εκείνη την εποχή ακαριαία. Όταν κάποια στιγμή, με το πέρασμα των χρόνων, απέκτησε πλήρη έλεγχο των διαδικτυακών παραγγελιών, αποκάλυψε χαριτολογώντας ο Παντελής Εκκεκάκης, πολλές ήταν οι φορές που αγόραζε βιβλία χωρίς να το γνωρίζει καν η σύζυγός του – και χωρίς να τον νοιάζει το κόστος.

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε και η αναφορά του στο σημείο καμπής, όταν του πρότεινε τη δυνατότητα να δοθεί μέρος της συλλογής σε ένα κορυφαίο πανεπιστήμιο του εξωτερικού με αντάλλαγμα υποτροφία για τον εγγονό του.

Ο πατέρας του απάντησε ακαριαία, με τη φράση που πλέον ηχεί ως παρακαταθήκη:

«Η συλλογή πρέπει να μείνει στο Ρέθυμνο. Τέλος της συζήτησης».

Καθ’ όλη τη διάρκεια της ομιλίας του, ο Παντελής Εκκεκάκης δεν έκρυψε τη συγκίνησή του – συχνά σταματούσε για να πάρει μια ανάσα και να συνεχίσει, με φωνή που πάλευε να συγκρατήσει το συναίσθημα.

«Σήμερα», κατέληξε, «γιορτάζουμε δύο πράγματα: την τοποθέτηση των βιβλίων στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου και την έκδοση του τελευταίου έργου του πατέρα μου. Η συμβολή του καθιστά τη βιβλιοθήκη, πλέον, σημείο αναφοράς για τη μελέτη της Κρήτης σε πανελλήνιο και παγκόσμιο επίπεδο».

Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε η Αίμη Μιχελιδάκη, αναπληρωματικό μέλος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης.