Σε μια τολμηρή συνομιλία ανάμεσα στην τέχνη του σήμερα και την κληρονομιά του χθες, η Στέλλα Βουτουφιανάκη παρουσιάζει μια καθηλωτική performance στο ιστορικό μνημείο του Κούλε — έναν χώρο φορτισμένο με μνήμη, σιωπή και παλμό. Η ίδια η καλλιτέχνις υπογράφει και ερμηνεύει το έργο, συνθέτοντας μια ζωντανή εμπειρία όπου το σώμα γίνεται φωνή, ο χώρος μετατρέπεται σε σκηνή, και η ιστορία αφυπνίζεται μέσα από την κίνηση και τη σωματική παρουσία.

Η performance Rocca a Mare – Κούλες «Chiaro Scuro» δεν περιορίζεται στην αφήγηση· γίνεται τελετουργία. Με αφετηρία το προσωπικό βίωμα και υλικό τον ίδιο τον χώρο, η Στέλλα Βουτουφιανάκη μεταμορφώνει το παρελθόν σε ζωντανό παρόν, προσκαλώντας το κοινό να συμμετάσχει σε μια εμπειρία που δεν παρακολουθείται απλώς — αλλά βιώνεται. Ανάμεσα σε φως και σκιά, ανάσες και σιωπές, η παράσταση λειτουργεί σαν μια γέφυρα: ανάμεσα στο υλικό και το άυλο, το τότε και το τώρα, το εγώ και το εμείς.

Σε αυτό το σπάνιο καλλιτεχνικό γεγονός, ο θεατής καλείται να σταθεί απέναντι στην Ιστορία όχι ως παρατηρητής, αλλά ως μάρτυρας μιας ζωντανής στιγμής που δεν επαναλαμβάνεται.

Συνέντευξη Στέλιος Κουνδουράκης

Πείτε μας λίγα λόγια για την παράσταση performance που θα δούμε σήμερα Κυριακή 13 Απριλίου στα πλαίσια της εκδήλωσης «5η Μουσική Τριλογία 2025» που διοργανώνει η Περιφέρεια Κρήτης.

Οι χώροι επιλέχτηκαν ανάλογα το περιεχόμενο της κάθε εκδήλωσης οπότε λόγω θεματολογίας οι δύο πρώτες συναυλίες τη σειράς ταιριάζουν και θα αποδοθούν καλύτερα μέσα στον χώρο της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου Δομινικανών, ενώ η δική μου, μία performance που συνδυάζει θέατρο, αφήγηση, χορό, κίνηση και μουσική ταιριάζει περισσότερο μέσα στον Κούλε.

Είναι κάτι που δεν το βλέπεις συχνά και πήρα ιστορικά στοιχεία για να δημιουργήσω την παράσταση στον Κούλε, πότε χτίστηκε, ότι ήταν ένα ιστορικό αποτύπωμα της περιόδου Ενετοκρατίας στο Ηράκλειο ή ότι αργότερα την περίοδο των Τούρκων κατακτητών που το χρησιμοποίησαν σαν τόπο βασανιστηρίων και πολλά άλλα. Ιστορικές αναδρομές που σε πιο ποιητικό και φιλοσοφικό χαρακτήρα θα αποδοθούν μέσα από την παράσταση που έχω δημιουργήσει και που θα δει ο κόσμος που θα μας επισκεφτεί την Κυριακή να δει την παράσταση από κοντά.

Μία παράσταση με πιάνο, με εμένα σε μία performance όπου θα συνοδεύεται από αφηγήσεις των Γεωργία Μηλάκη και Ιωάννα Γιάνναρη. Ένα έργο φτιαγμένο για ένα συγκεκριμένο μέρος με συγκεκριμένη μουσική και κείμενο που προσπαθεί να παντρέψει τις τέχνες δίνοντας μία πληρέστερη εικόνα στον θεατή και παράλληλα να δημιουργεί μία έντονη επιθυμία να αποτυπώσει ιστορικά κάποια γεγονότα που έχουν συμβεί στην πόλη μας.

Πως είναι να δημιουργείς μία παράσταση μέσα σε έναν τόσο ιστορικό χώρο, όπως ο Κούλες, τα συναισθήματα που σου βγάζει ποια είναι;

Επισκέφτηκα τον Κούλε για να πάρω ιδέες, διάβασα επίσης για την ιστορία του και νομίζω ότι ο χώρος και ό,τι περικλείει τον Κούλε είναι πολύ εντυπωσιακό και ανατριχιαστικό. Είναι τόσο βαθιά ιστορικά τα όσα έχουν γίνει, στην πάροδο των χρόνων, που πραγματικά είναι συγκλονιστικό και παράλληλα σου προκαλεί δέος μόνο και μόνο που δημιουργείται μία παράσταση μέσα εκεί. Με επηρεάζουν στην ζωή μου όλα τα μνημεία με τα οποία έχω «συναντηθεί» κι αυτό θα βγει προς τα έξω στην παράσταση. Επίσης διαβάζεις κείμενα, όπως αυτά του Καζαντζάκη που αναφέρονται σε αυτόν και ξαφνικά βρίσκεσαι να κάνεις παράσταση με αφετηρία ό,τι έχεις διαβάσει, κι αυτό από μόνο του είναι αρκετά εντυπωσιακό προκαλώντας δέος και συγκίνηση παράλληλα.

Σαν καλλιτέχνης πως συνδέεσαι με τον κάθε χώρο ή παράσταση για να αποδώσεις καλύτερα ένα έργο;

Αφουγκράζομαι, και είναι κάτι που το έχω γράψει στο κείμενο της παράστασης. Μ αρέσει να αγγίζω τις πέτρες, να νιώθω, να κλείνω τα μάτια και να σκέφτομαι, να ταξιδεύω στο χρόνο σκεπτόμενη.

Πόσο καιρό σου πήρε να γράψεις το έργο Rocca a Mare – Κούλες «Chiaro Scuro»;

Η αλήθεια είναι ότι το σκεφτόμουν αρκετό καιρό, από την στιγμή που μου το πρότειναν. Είχα μία ιδέα του τι θέλω να κάνω αλλά όταν ξεκίνησα να γράφω κείμενα, τα έσβηνα, άλλαζα τη θέση τους μέσα στο χρόνο της παράστασης, με το τελικό κείμενο να είναι φιλοσοφικό, να συνεχίζει πιο τοποθετημένο ιστορικά στο μνημείο και να δημιουργεί μία ένωση όλων μας με αυτό. Ο κόσμος καλείται να κάνει ένα ταξίδι μέσα του, θα δει εικόνες και συναισθήματα με κεντρικό σημείο προς το τέλος το ίδιο το μνημείο και τι μπορεί να μας «πει» αν μπορούσε να τραγουδήσει. Έχει πολύ ενδιαφέρον, σε παρασέρνει, όπως τα κύματα που χτυπάνε τον Κούλε, όπως το μνημείο που βουλιάζει σιγά σιγά.

Πώς νιώθεις όταν βλέπεις το κοινό να αντιδρά σε μια συναυλία ή παράσταση σου; Ποιες αντιδράσεις σε συγκινούν περισσότερο;

Σίγουρα είναι αρκετά συγκινητικό, γιατί νιώθεις ότι περνάς στο κοινό αυτά που θες να πεις μέσα από το κείμενο ή την κίνηση. Παρόλα αυτά πιστεύω ότι ο καθένας μας αναλόγως τις καταστάσεις που βιώνει στη ζωή του, είτε βραχυπρόθεσμα είτε μακροπρόθεσμα πάντα το αντιλαμβάνεται με τον δικό του τρόπο. Αισθάνομαι ότι με αυτό που παίρνει από μένα και με αυτό που ζει κάπου θα συναντηθούμε. Θα υπάρξει μία ταύτιση και μία επικοινωνία όπου είναι και το ζητούμενο. Μία ενέργεια που θα δημιουργηθεί μεταξύ μας, χωρίς πριν να μπορούμε να ξέρουμε αν θα βρεθούμε κάπου στη μέση και θα πάρουμε από την εκάστοτε παράσταση αυτά που έχει να μας δώσει.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζεις όταν τραγουδάς ένα τόσο συναισθηματικά φορτισμένο έργο;

Έχω έναν φίλο τον Δημήτρη που όταν με έχει δει να συγκινούμε σε παράσταση με αυτό που συμβαίνει, όχι με ό,τι μου συμβαίνει στη ζωή, μου λέει ότι το θέμα δεν είναι να συγκινηθείς εσύ αλλά ο θεατής (γέλια). Την φόρτιση και το πόσο σε συγκινεί ένα έργο, την κρατάς και την διοχετεύεις στην παράσταση. Φεύγεις απ την πρώτη ανάγνωση, το πώς το αντιλαμβάνομαι εγώ, το παίρνω μέσα μου, το κατανοώ και μετά  το δίνεις στον θεατή έτοιμο να του προκαλέσει συγκίνηση ή ό,τι άλλο συναίσθημα μπορεί να του βγάλει.

Ο ρόλος μας είναι να γίνουμε ένα με το έργο και το κείμενο και δημιουργώντας αυτή τη σχέση να παρασέρνεις και το κοινό μετά. Πιστεύω ότι στην παράσταση της Κυριακής στον Κούλε ο κόσμος θα απελευθερωθεί και συναισθηματικά θα μπει μέσα στο μνημείο και στην ιστορία του χωρίς να το δει σαν ένα κομμάτι πέτρες, ένα χτίσμα, ένα άψυχο κτίριο. Αλλά σαν ένα κομμάτι κάποιων ανθρώπων που έζησαν πριν από εμάς, σαν ένα κομμάτι δικό μας, αλλά και σαν ένα ιστορικό κτίριο που θα υπάρχει όταν εμείς δεν θα είμαστε πια εδώ. Να είναι μια φωτεινή στιγμή μέσα στην ιστορία του.

Πως αισθάνεσαι που θα είσαι ένα μέρος αυτής της ιστορίας που περιγράφεις με την παράσταση που θα γίνει εκεί, με δικό σου έργο, με δική σου ερμηνεία;

Ήταν πολύ συγκινητικό όταν μου το πρότεινε η κα Γιάνναρη, κι επειδή το αγαπούσα το μνημείο αυτό από μικρό παιδί με συγκινεί πάρα πολύ το γεγονός και δεν μπορώ να το πιστέψω ότι θα είμαι μέρος αυτού μνημείου με την συγκεκριμένη παράσταση. Δεν θέλω να μου βγουν τα συναισθήματα που αισθάνομαι τώρα γιατί θέλω να ολοκληρωθεί αυτή η παράσταση και μετά πιστεύω θα βγει όλο το συναίσθημα που νιώθω για όλο αυτό το εγχείρημα.

Πιστεύεις γίνονται όμορφα πράγματα με αφετηρία τον πολιτισμό στο Ηράκλειο και στο νησί;

Έλειπα δύο χρόνια από το Ηράκλειο, από το ’22 έως το ’24, αλλά αισθάνομαι γυρνώντας στην πόλη μου μία ελπίδα. Ελπίδα γι αυτά που γίνονται και γι αυτά που μπορούμε να κάνουμε. Δεν θεωρώ το να φεύγουμε στο εξωτερικό αναζητώντας μεγαλύτερες ευκαιρίες είναι μια λύση. Γυρίζοντας βλέπω ότι υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε αρκεί να υπάρχει η όρεξη, οι υποδομές και οι κατάλληλοι άνθρωποι που θα βοηθήσουν να πραγματοποιηθούν. Φεύγοντας αγάπησα περισσότερο τη χώρα μου, και γυρίζοντας την κρατάω σφικτά μέσα μου και δεν την αφήνω.

Θέλω να κάνω πολλά, θέλω να προσφέρω και να δημιουργήσω. Είμαστε πολλοί τυχεροί, ο τόπος, οι άνθρωποι, ο χρόνος και ο χώρος πρέπει να αξιοποιηθούν στο μέγιστο. Αισθάνομαι ότι έχουμε ένα κόμπλεξ κατωτερότητας σαν λαός όσο αφορά την ιστορία μας που είναι από τις σημαντικότερες στον πλανήτη και δεν την εκτιμάμε όσο θα έπρεπε και της αξίζει. Ίσως γιατί αισθανόμαστε ότι δεν μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στις προσδοκίες που δημιουργεί αυτή η ιστορία. Αισθανόμαστε μία ήττα σαν κοινωνία και θέλω με αυτό το έργο να αναδείξω έστω και λίγο την ιστορία μας.

Τελειώνει η παράσταση την Κυριακή το βράδυ, έρχεται η Δευτέρα, τι ακολουθεί για την Στέλλα Βουτουφιανάκη;

Ακολουθεί για μένα μία παράσταση που έχουμε το Πάσχα στο Πολιτιστικό Κέντρο Ηρακλείου, αλλά αν με ρωτάς πιο γενικά πιστεύω ότι γύρισα στο Ηράκλειο για να αξιοποιήσω τις δικές μου δυνατότητες και του αυτού του τόπου πολιτιστικά. Η Ελλάδα με πληγώνει και με εμπνέει παράλληλα. Παραστάσεις εντός και εκτός Κρήτης έχω στο μυαλό μου αλλά δεν μπορώ να πω αυτή τη στιγμή κάτι συγκεκριμένο. Έχω την αίσθηση ότι δεν θα σταματήσω να φτιάχνω πράγματα που θέλω να μένουν, να τα θυμούνται. Δε θέλω να κάνω εφήμερα πράγματα, αλλά τόσο δημιουργικά που να μένουν στο χρόνο, όπως έκαναν κι άλλοι μεγάλοι δημιουργοί στην χώρα μας. Δεν ξέρω αν θα πετύχει αλλά θα κάνω ότι καλύτερο μπορώ γι αυτό.

Το κοριτσάκι που ήσουν 10 χρονών έγινε αυτό που είσαι τώρα;

Δεν ξέρω αν έγινα ακριβώς αυτό που σκεφτόταν η Στέλλα όταν ήταν 10 χρονών, αλλά ξέρω ότι η ζωή με πάει προς τα εκεί. Αν και κινδύνεψα πολλές φορές να τα παρατήσω πιστεύω ότι δεν έχω χάσει το δρόμο μου. Συνεχίζω όπως πρέπει και θέλω. Θέλει μεγάλο σθένος να συνεχίζεις όταν όλες οι συνθήκες είναι εχθρικές ή έτσι νομίζεις τουλάχιστον. Ευτυχώς το οικογενειακό μου περιβάλλον είναι πολύ υποστηρικτικό και μεγάλωσα με αξίες πολύ δυνατές όπως είναι η ανιδιοτέλεια, η ηθική και η αξιοπρέπεια. Μου έλεγαν να αγαπάω την ευθύνη, να αγαπάς την ευθύνη αυτών που κάνεις. Να μπορεί να μιλάει το έργο σου περισσότερο από ότι εσύ γι αυτό.

Αισθάνεσαι ευγνώμων με ό,τι έχεις κάνει μέχρι σήμερα;

Εκτιμώντας αυτά που έχουμε σαν άνθρωποι δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε. Να αγωνιζόμαστε για αυτά που θα έρθουν και θέλουμε να κάνουμε. Τα χρειάζομαι εγώ σαν άνθρωπος να συμβαίνουν και τα χρειάζεται κι ο κόσμος να τα δει και να τα νιώσει. Πιστεύω ότι πρέπει να κάνεις το καλύτερο για σένα για να αισθάνεσαι καλά σαν άνθρωπος. Θέλω να μπορούν όλοι, κι επειδή η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η ζωή είναι μεγάλη, να μένουν σε αυτό που γίνεται τώρα. Να μπορούν να αισθάνονται όλοι το τώρα, να το απολαμβάνουν.

Όλοι μας έχουμε κάτι να θυμόμαστε καθημερινά, εμείς κάνουμε παραστάσεις κάποιοι άλλοι κάτι άλλο. Ο καθένας ζει την δική του ζωή, δημιουργικός ο καθένας στον τομέα του και δεν διαφέρουμε εμείς του καλλιτεχνικού με τους υπόλοιπους που κάνουν κάτι άλλο. Όλα είναι ενδιαφέρον, γιατί η ζωή του καθενός είναι μοναδική και ιδιαίτερη. Η πόλη μιλάει και όλοι οι άνθρωποι έχουν κάτι να πουν.

Και θέλω να πω εδώ κάτι που έχει να κάνει με το πώς έρχονται κάποια πράγματα στη ζωή μας και πως αυτή εξελίσσεται. Για να καταφέρω να κάνω ό,τι έχω κάνει μέχρι σήμερα, υπήρξε ο οδηγός του λεωφορείου που με έφερνε από το χωριό στη πόλη για να πάω στο Ωδείο, υπήρξαν οι άνθρωποι στο Ωδείο που συζητούσα μαζί τους και μετά καταλάβαινα τι έκανα, οι φίλοι μου που μαζί τους μοιραζόμουν σκέψεις και προβληματισμούς, οι γονείς μου που με περίμεναν ατελείωτες ώρες να τελειώσω. Ανθρωποι που δεν αναφέρονται πουθενά αλλά είναι μεγάλο κομμάτι της ζωής μου και της εξέλιξης αυτής. Το πόσα πράγματα της καθημερινότητας έχουν συμβεί για να πετύχω ό,τι έχω πετύχει δεν τα φαντάζεται κανείς αλλά πρέπει να τα υπολογίζουμε και να μην τα ξεχνάμε.

Τόσο απλά και συνάμα τόσο σημαντικά όλα αυτά.

Είναι πολύ σημαντικό να έχεις ανθρώπους γύρω σου που πιστεύουν σε σένα χωρίς ακριβώς να καταλαβαίνουν τι κάνεις. Είναι οι φίλοι μου, η οικογένειά μου και αισθάνομαι τυχερή και ευλογημένη. Θα τους κουβαλάω πάντα μαζί μου και είναι και ένας λόγος που γύρισα από το εξωτερικό. Ανήκω εδώ και σε όλους αυτούς. 🖋

Διαβάστε για την παράσταση σήμερα 14 Απριλίου εδώ