Η Ελένη Ψυλλάκη ξεκίνησε ως αρχιτέκτονας, ασχολήθηκε και με το interior design για να καταλήξει στην ζωγραφική, όπου την συναντάμε καλλιτεχνικά αυτές τις ημέρες.

Οι πίνακες και τα έργα της χαρακτηρίζονται από γραμμικό σκίτσο, ευθείες γραμμές, δείχνοντας μεγάλη αγάπη για τη συμμετρία. Η αυστηρή γεωμετρία και η ακρίβεια των έργων της είναι μία φυσική συνέχεια της εμπειρίας της στο αρχιτεκτονικό σχέδιο. Η χρωματική της παλέτα είναι εμπλουτισμένη με ισορροπημένες γήινες αποχρώσεις εμπνευσμένες από τον τόπο γέννησής της, την Κρήτη.

Στους πίνακές της διακρίνουμε το μπεζ της πέτρας, το καφέ των δέντρων, το χακί της ελιάς και το χρυσό των καλοκαιρινών αποχρώσεων. Οι φόρμες της από την άλλη είναι αυστηρές καταφέρνοντας να συνδυάσει καμπύλες με ευθείες με έναν μοναδικό τρόπο που δεν ενοχλεί το μάτι, δίνοντας την απόλυτη ισορροπία στην τελική μορφή ενός πίνακα.

Πριν λίγες ημέρες άνοιξε η πρώτη της προσωπική έκθεση στην Κρήτη, στο lobby του ξενοδοχείου Alai Crete του ομίλου Vasia Hotels, στη Σταλίδα. Την συναντήσαμε και μιλήσαμε για τέχνη!

Συνέντευξη Στέλιος Κουνδουράκης

Φωτογραφίες Άγγελος Ψωμόπουλος

Τοποθεσία Alai, Crete, a Tribute Portfolio Resort

Τι ήταν αυτό που σας έκανε να στρέψετε το καλλιτεχνικό σας βλέμμα από την αρχιτεκτονική στη ζωγραφική;

Θα έλεγα ότι όλο αυτό προέκυψε κάπως οργανικά και φυσικά. Υπήρξε ένα ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και τη ζωγραφική: το interior design, η αρχιτεκτονική εσωτερικού χώρου. Μια πιο εικαστική εκδοχή της αρχιτεκτονικής, πολύ κοντά στη ζωγραφική. Παράλληλα, διατηρούσα ένα blog μέσα από το οποίο ασχολήθηκα για αρκετό καιρό με πιο καλλιτεχνικά θέματα.

Αυτή η ενασχόληση με έκανε να θέλω να δημιουργώ χωρίς περιορισμούς, χωρίς κάποιον να μου υπαγορεύει κατευθύνσεις, στυλ ή επιλογές, όπως συμβαίνει στην αρχιτεκτονική με τις ανάγκες ενός πελάτη. Πιστεύω πως αυτό με απελευθέρωσε, εμένα και τις εικαστικές μου ανησυχίες, και τελικά με οδήγησε στη ζωγραφική.

Τα projects στην αρχιτεκτονική εκείνης της περιόδου δεν με εξέφραζαν αρκετά. Είχα ήδη το «μικρόβιο» μέσα μου και βγήκε σιγά-σιγά, την κατάλληλη στιγμή. Ή τουλάχιστον έτσι φαίνεται τώρα που έχει περάσει καιρός από εκείνη την καλλιτεχνική μετάβαση. Ένιωθα πιο ασφαλής, ότι μπορούσα να το υποστηρίξω, κι έτσι ακολούθησα το ένστικτό μου και προχώρησα.

Είναι αρκετά εμφανές και εντυπωσιάζει ο χρωματισμός των θεμάτων σας, γήινα χρώματα. Πείτε μας περισσότερα για την χρωματική παλέτα που συναντάμε στα έργα σας.

Μου αρέσουν τα γήινα χρώματα∙ είναι αυτά μέσα στα οποία αναπνέω, το φυσικό μου περιβάλλον. Η παλέτα της φύσης αυτού του νησιού με έχει επηρεάσει βαθιά: το χρυσό του σταχιού, το γαλάζιο του ουρανού, το βαθύ μπλε της θάλασσας.

Τα χρώματα της ελιάς, των δέντρων και του χώματος σε κάθε περιοχή προσθέτουν τις δικές τους αποχρώσεις. Αν τα δει κανείς όλα μαζί, θα παρατηρήσει πως πέρα από τις ίδιες τις βασικές αποχρώσεις, ξετυλίγεται μια πολύ μεγαλύτερη παλέτα. Έτσι, ενώ παραμένουν γήινα, δίνουν τεράστιες δυνατότητες επιλογών. Έχουν ένα βάθος και μια αίσθηση που θυμίζουν έντονα Κρήτη.

Πώς ξεκινάτε να δουλεύετε ένα νέο έργο; Πείτε μας κάποια πράγματα για τη δημιουργική ρουτίνα σας.

Όταν ξεκινώ ένα έργο, έχω κάποια πράγματα στο μυαλό μου. Συχνά όμως η κεντρική ιδέα που αρχικά αποτυπώνεται στα σκίτσα αλλάζει στην πορεία. Αυτό οφείλεται και στην αρχιτεκτονική μου πρακτική, που με οδηγεί να χρησιμοποιώ γεωμετρικά όργανα, να μετρώ, να τοποθετώ συμμετρίες, κύκλους και ευθείες, να δουλεύω με πρόγραμμα. Κι όμως, πολλές φορές το ίδιο το έργο με κατευθύνει σε κάτι τελείως διαφορετικό από την αρχική μου πρόθεση.

Ξαφνικά, μπροστά μου εμφανίζεται μια μορφή που δεν υπήρχε στην αρχή, ένα σχέδιο που ξεκίνησε αλλιώς και κατέληξε διαφορετικά. Συχνά, ακόμη και μια απλή γραμμή ή μια μέτρηση μπορεί να με οδηγήσει σε έναν εντελώς νέο δρόμο. Αυτές οι λεπτομέρειες, σχεδόν ανεπαίσθητες, έχουν τη δύναμη να μεταμορφώσουν το τελικό αποτέλεσμα σε κάτι που δεν φανταζόμουν ούτε λίγο πριν το ολοκληρώσω.

Η παρατήρηση σε χώρους και σημεία που βρίσκεστε τι ρόλο διαδραματίζει στη δημιουργική διαδικασία;

Θα έλεγα ότι η φύση με επηρεάζει έμμεσα. Είναι λογικό, αφού ήδη έχω αναφερθεί στη χρωματική παλέτα των έργων μου, αλλά πέρα από τα χρώματα, αυτό που με αγγίζει βαθύτερα είναι οι μορφές και οι φόρμες της. Η άγρια ομορφιά, ο μινιμαλισμός της, οι γραμμές που συναντάμε παντού, η τοπική αρχιτεκτονική, τα παλιά σπίτια – όλος ο τόπος έχει κάτι να μου δώσει.

Είτε πρόκειται για κτιστό είτε για φυσικό χώρο, αυτό που με συγκινεί περισσότερο δεν είναι το ίδιο το σχήμα, αλλά το συναίσθημα που μου προκαλεί. Αυτό είναι που τελικά αποτυπώνεται στον καμβά, όχι απαραίτητα η μορφή που αποτέλεσε την αφετηρία. Για μένα έχει μεγάλη σημασία να νιώθεις, να αισθάνεσαι κάτι, και αυτό να γίνεται η κινητήριος δύναμη για να δημιουργήσεις.

Σπάνια θα πω απλώς «αυτό θέλω να το μεταφράσω σε ζωγραφική». Αντίθετα, περιμένω πρώτα να μου δώσει ένα συναίσθημα, έναν συμβολισμό, μια αίσθηση. Και από εκεί και πέρα όλα παίρνουν τον δρόμο τους.

Στους πίνακές σας υπάρχει ένας διάλογος ανάμεσα στις καμπύλες και τις ευθείες που συνδυάζονται αρμονικά. Έχει να κάνει με την αρχιτεκτονική ή είναι βαθύτερη η έννοιά τους;

Δεν θα μπορούσα να μην επηρεαστώ από την αρχιτεκτονική και τις χωρικές δομές που αυτή δημιουργεί: τις συμμετρίες, τις αναλογίες, την επανάληψη των μορφών και των καμπυλών. Παράλληλα, στα έργα μου διακρίνονται αναφορές τόσο στην τοπική αρχιτεκτονική όσο και στη βυζαντινή τέχνη, η οποία με έχει επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό.

Με συγκινεί ιδιαίτερα ο τρόπος που η απλότητα μιας καμπύλης μπορεί να συνδιαλλαγεί με την αυστηρότητα της ευθείας γραμμής ή με την απότομη γωνία. Είμαι άνθρωπος της συμμετρίας – την αγαπώ και δύσκολα θα απομακρυνθώ από αυτήν – αλλά παράλληλα με έλκουν και τα αφηρημένα σχέδια, που μου επιτρέπουν να ισορροπώ ανάμεσα στην τάξη και την ελευθερία.

Πιο ήταν το κριτήριο επιλογής των έργων της έκθεσης «Silhouettes» που τη συνθέτουν;

Πρόκειται για έναν μεγάλο όγκο δουλειάς που έχω αναπτύξει τα τελευταία χρόνια, μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο δημιουργίας. Είναι έργα της διετίας, με μορφές που συνδέονται στενά μεταξύ τους μέσα από τον συμβολισμό και που, τοποθετημένα μαζί, δημιουργούν έναν διάλογο και δένουν αρμονικά.

Το κοινό θα έρθει σε επαφή με μια νέα δουλειά, που σηματοδοτεί την αφετηρία μου στη ζωγραφική. Από τα πρώτα μου έργα, με απλά σχέδια σε μοτίβα χωρίς καν διχρωμίες, έως και τις πιο πρόσφατες δημιουργίες με μεταλλικά χρώματα και φόντα που αποδίδουν βάθος και προοπτική, ανάλογα με το σημείο θέασης ή τον φωτισμό. Ουσιαστικά, ο θεατής θα μπορέσει να παρακολουθήσει όλη την πορεία και την εξέλιξη των έργων μου μέχρι σήμερα.

Πριν από 3 χρόνια το φανταζόσασταν ότι θα είχατε έργα σας σε έκθεση προς κοινή θέα του καλλιτεχνικού κοινού;

Όχι φυσικά. Όπως σας ανέφερα και πριν, βρισκόμουν σε ένα στάδιο όπου άφηνα τον εαυτό μου ελεύθερο να απομακρυνθεί από την αρχιτεκτονική και, μέσα από το interior design, να βρει τον δρόμο που τελικά με οδήγησε στη ζωγραφική με το ύφος που παρουσιάζω σήμερα στην έκθεση.

Ήταν μια περίοδος πειραματισμού, γεμάτη δημιουργία, χωρίς όμως να μπορώ να φανταστώ ότι αυτή η πορεία θα με οδηγούσε στο να δω την πρώτη μου, πολυαγαπημένη δουλειά να κοσμεί το lobby του Alai Hotels και να βρίσκεται σήμερα σε κοινή θέα. Για να απαντήσω ευθέως στην ερώτηση: όχι, δεν θα μπορούσα να το έχω φανταστεί.

Με τι είδους έργα θα μπορούσαν πιθανώς να συνυπάρξουν και να αλληλοεπιδράσουν οι «Silhouettes» σε ένα φανταστικό μουσείο;

Θα φανταζόμουν δίπλα στα έργα μου γλυπτά, αγγεία, τρισδιάστατες δημιουργίες∙ ακόμα και μουσειακά κομμάτια από την αρχαία Ελλάδα και τον μινωικό πολιτισμό της Κρήτης. Έναν διάλογο που να ξετυλίγεται αδιάκοπα, χωρίς τέλος.

Τι σας κάνει να θέλετε να δημιουργείτε; 

Είναι μια ανάγκη που είχα πάντα· κάτι που, αν δεν το κάνω, δεν νιώθω καλά. Είναι οι ερωτήσεις που θέτω στον εαυτό μου και πάντα, μα πάντα, παίρνω την ίδια θετική απάντηση. Ίσως αν ρωτήσει κανείς κάποιον τι είναι αυτό που τον κάνει να θέλει να φάει, να καταλάβει πόσο ουσιαστικό είναι για μένα το να ζωγραφίζω.

Δεν πρόκειται μόνο για την ανάγκη να εκφραστώ μέσα από τη ζωγραφική ή για την προοπτική με την οποία αντιλαμβάνομαι την τέχνη, αλλά για μια βαθύτερη, εσωτερική ανάγκη που χτίζεται καθημερινά. Παράλληλα, είναι σημαντικό να μπορώ να ανταποκρίνομαι σωστά και μέσα στους απαιτούμενους χρόνους, όταν αναλαμβάνω ένα έργο υπό πίεση.

Η έμπνευση παίζει βεβαίως τον δικό της ρόλο, όμως η εσωτερική μου οργάνωση με βοηθά να υπολογίσω τα προαπαιτούμενα και να μετατρέψω την πίεση του χρόνου σε γόνιμο έδαφος για να γεννηθούν νέες ιδέες και δημιουργίες.

Πως πιστεύετε ότι προσδιορίζετε το στυλ και η αισθητική ενός καλλιτέχνη, και προφανώς και σε εσάς πως έγινε αυτό;

Είναι ένα σύνολο βιωμάτων· εικόνες και εμπειρίες που κουβαλά ο καθένας μας από την παιδική του ηλικία. Πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό έχει να κάνει με το πόσο δουλεύει κανείς τον εσωτερικό του κόσμο, αλλά και με το πόσο εξασκείται πάνω στη δουλειά του.

Απαιτείται χρόνος, πολύς χρόνος, για να φτάσεις σε επίπεδα που θα σε κάνουν πραγματικά ικανοποιημένο με το έργο σου. Είναι μια διαδικασία που έρχεται σταδιακά. Συχνά, αυτό που θα σου ζητηθεί να δημιουργήσεις μπορεί να σε οδηγήσει σε νέες κατευθύνσεις μέσα στη ζωγραφική, αλλάζοντας το στυλ και το τελικό αποτέλεσμα.

Προσωπικά, μου αρέσει να ρισκάρω, να δοκιμάζω καινούργια πράγματα, πάντα όμως μέσα σε λογικά και δημιουργικά όρια.

Είστε υπέρ των social media και της ενσωμάτωσή τους στην προώθηση της δουλειά σας;

Σε μεγάλο βαθμό, τα social media με βοήθησαν να δείξω τις πρώτες μου δουλειές και να συστηθώ στο κοινό ως καλλιτέχνης. Ακόμα σημαντικότερο όμως είναι ότι μου έδωσαν τη δυνατότητα να γνωρίσω καλλιτέχνες και έργα που διαφορετικά δεν θα μπορούσα να δω, εκτός κι αν ταξίδευα δεκάδες φορές στο εξωτερικό, επισκεπτόμενη γκαλερί και καλλιτεχνικούς χώρους ανά τον κόσμο.

Μέσα από αυτήν την ανοιχτή πλατφόρμα γνώρισα ανθρώπους, βρήκα σημεία επαφής, ανταλλάξαμε ιδέες και διατηρούμε μια καλλιτεχνική επικοινωνία σε πολύ σωστό και δημιουργικό επίπεδο. Νιώθω πραγματικά τυχερή γι’ αυτό.

Σε ευχαριστούμε πολύ και ευχόμαστε καλή επιτυχία στην έκθεση!

Κι εγώ σας ευχαριστώ θερμά για τη συνάντηση και την όμορφη συζήτηση που μοιραστήκαμε! 🖋