Ο πατέρας του ήταν από το Οροπέδιο Λασιθίου και η μητέρα του είναι από την Ιεράπετρα Λασιθίου. Ασχολείται πάνω από 20 χρόνια με τις τέχνες, κυρίως την μουσική και την ποίηση. Στη Αθήνα μεγάλωσε και μετακόμισε μόνιμα στον τόπο καταγωγής του, το Λασίθι στα τέλη του 2017. Σπούδασε οικονομικά στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και από το 1999 ασχολείται με τις τέχνες. Από το 2001 έχει κυκλοφορήσει πάνω από 20 μουσικούς δίσκους κυρίως στο εξωτερικό και έχει γράψει αρκετά ποιήματα, τα οποία εν έτει 2022 θέλησε να παρουσιάσει στον κόσμο αυτό. Η πρώτη ποιητική συλλογή του Νικολάου Σπανάκη, με τίτλο «Θαμμένος στην Γη του Ονείρου», εκδόθηκε από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΣΤΡΙΑ στις 8 Απριλίου του 2022. Αποτελείται από 60 ποιήματα που γράφτηκαν από το 1999 έως και τις πρώτες μέρες του 2022 καθώς και 20 σχέδια από τον ζωγράφο, Γεώργιο Γύζη και Νικόλαο Σταυριδάκη. Μεταξύ των 20, δύο από αυτά είναι του Νικολάου Σπανάκη.

Λίγο πριν την τελευταία παρουσίαση του νέου του βιβλίου, την 20η κατά σειρά, στον πεζόδρομο Φουντουλίδου, Σητεία, στις 8 Ιουνίου 2024 τον συναντήσαμε και μας μίλησε γι αυτό το μαγικό ταξίδι στην ποίηση.

Συνέντευξη στον Στέλιο Κουνδουράκη

• Πότε ξεκινάει για τον Νικόλα Σπανάκη το ταξίδι στην τέχνη και ποια ήταν η αφετηρία;

Να σου πω την αλήθεια ούτε εγώ έχω καταλάβει πότε ξεκίνησε αυτό το όμορφο ταξίδι (γέλια). Από τα χρόνια της εφηβείας πειραματιζόμουν με την γραφή, αυτό είναι κάτι που το θυμάμαι πολύ καλά. Έγραφα κείμενα σε μικρά χαρτάκια οπουδήποτε και οποιαδήποτε ώρα μέσα στο σπίτι. Τώρα που το συζητάμε μόνο ο παππούς μου πιστεύω ότι είχε καταλάβει να συμβαίνει κάτι με μένα. Θυμάμαι αργά το βράδυ που σηκώνονταν, με έβλεπε μέσα στο σκοτάδι να γράφω στη κουζίνα υπό το φως των κεριών. Έγραφα εγώ, αλλά δεν τα διάβαζα μετά, κάτι που συνεχιζόταν για πολλά χρόνια. Όλα μου τα συναισθήματα περνούσαν στα κείμενα που έγραφα, απογοητεύσεις, χαρές, προβληματισμοί, νεύρα, ακόμη και τον ίδιο τον θάνατο τον έκανα λέξεις και κείμενα.

Αργότερα που ξεκίνησα να παίζω κιθάρα άρχισα να γράφω στίχους. Ακόμα πιο έντονο ήταν όλο αυτό με τους στίχους όταν κατέβηκα το 2017 στην Ιεράπετρα και έψαχνα τα πράγματα μου. Εκεί αντιλήφθηκα ότι δεν είχα πετάξει ποτέ τα χαρτάκια με τις σκέψεις μου, όλες αυτές που έγραφα τα τελευταία 20 χρόνια. Τα βρήκα όπως τα είχα αφήσει, μέσα σε κάποια συρτάρια, χειρόγραφα, με τα σχέδια μαζί που είχα κάνει τότε. Μεγάλη η συγκίνηση και αυτομάτως κατάλαβα ότι όλα αυτά, αφού διάβασα και τα 60 ένα ένα, έπρεπε να γίνουν βιβλίο ή τραγούδια.  

• Γιατί ποίηση; Τι αναζητάει ο Νικόλας από την ποίηση και ποια είναι τα δείγματα αποδοχής από τον κόσμο που παίρνεις;

Καταρχάς θέλω να πω ότι για μένα δεν είναι ένα βιβλίο με ποίηση, είναι φιλοσοφικές σκέψεις δικές μου, προβληματισμοί με έναν πιο λυρικό τρόπο ντυμένες. Το έχω ξαναπεί δεν θέλω να λέγομαι ποιητής με τόσους μεγάλους ποιητές που έχει και είχε αυτή η χώρα. Που έχουν δημιουργήσει και έχουν μείνει στην ιστορία. Είμαι ένα καλλιτέχνης που απλά εκφράζομαι με διάφορους τρόπους και άλλωστε η ιστορία θα δείξει τι είμαι τελικά.

• Ναι αλλά η αποδοχή του κόσμου είναι παραπάνω από ικανοποιητική γι αυτό το πρώτο σου εγχείρημα, δεν είναι έτσι;

Η αποδοχή πραγματικά είναι πάρα πολύ συγκινητική γι αυτό και τόσες πολλές παρουσιάσεις μέχρι σήμερα. Πιστεύω δεν περίμεναν αυτό που είδαν, ακόμα και οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες των βιβλιοπωλείων ή στις αίθουσες που έκανα παρουσιάσεις δεν περίμεναν την αποδοχή αλλά και αυτά που άκουσαν. Όλες οι παρουσιάσεις έχουν στηριχθεί στα κείμενα και στα συναισθήματα που προκαλούν από μόνα τους. Κάνω ανάλυση λεπτομερείς των κειμένων σε σημείο να απορεί ο κόσμος αλλά μετά βλέπεις να συγκινούνται, να κλαίνε, να είναι με βουρκωμένα μάτια και καταλαβαίνεις ότι κάτι καλό γίνεται. Επίσης δεν με ενδιαφέρει πόσα άτομα θα είναι στην παρουσίαση μου. Έχω κάνει και με τέσσερα άτομα, κι όμως μείναμε να κουβεντιάζουμε μετά το τέλος για άλλες δύο ώρες όλοι μαζί. Έχει δύναμη όλο αυτό που γίνεται με τον κόσμο και είναι πολύ συγκινητικό.

• Ξεχωρίζεις κάποια από τις παρουσιάσεις σου ως περισσότερο συναισθηματική και μεταδοτική;

Σίγουρα η πρώτη μου παρουσίαση ήταν και η πιο συγκινητική. Δεν θα πω ψέματα. Δεν ήξερα καν τι είναι παρουσίαση βιβλίου, δεν είχα κάνει άλλωστε ποτέ. Πήγαμε Αθήνα, και ξαφνικά βλέπω περισσότερους από 80 ανθρώπους, τους περισσότερους είχα να τους δω πολλά πολλά χρόνια. Μουσικοί, καλλιτέχνες, συγγραφείς από όλες τις τέχνες άνθρωποι και φίλοι. Άνθρωποι με τους οποίους συνεργάζομαι, φίλοι απ το σχολείο αλλά και η μητέρα μου η ίδια η οποία μέχρι τότε δεν είχε καταλάβει καν τι κάνω. Ένιωσα πραγματικά μεγάλη συναισθηματική φόρτιση όταν είδα στα πρόσωπα όλων αυτών την έκπληξη γι αυτό που είδαν και άκουσαν που δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Ήταν πραγματικά μεγάλη η συγκίνηση από όλους, από την μητέρα μου που την είδα να κλαίει αλλά και από τους φίλους μου που δεν είχαν ιδέα τι θα αντιμετωπίσουν και η έκπληξη ήταν τεράστια.

• Στην πρώτη σου ποιητική συλλογή «Θαμμένος στην Γη του Ονείρου», έχει εκτός των 20 σχεδίων από τον ζωγράφο, Γεώργιο Γύζη και Νικόλαο Σταυριδάκη και δύο δικά σου. Μίλησέ μας γι αυτό.

Όλα αυτά τα χρόνια στην πορεία μου στη μουσική μας συνδέει μία τεράστια φιλία και με τους δύο και συνεργαζόμαστε σε πολλούς τομείς, σε πολλά καλλιτεχνικά δρώμενα. Πολλά από αυτά τα σχέδια έχουν χρησιμοποιηθεί σε εξώφυλλα μουσικών δίσκων μου και η φιλοσοφία τους έγκειται πολύ στα κείμενα του βιβλίου μου, ακολουθούν το ίδιο μοτίβο, οπότε δεν ήταν και πολύ δύσκολο να χρησιμοποιηθούν. Ο Νίκος ήταν αυτός που έφτιαξε καινούρια σχέδια, όπως και το εξώφυλλο του βιβλίου. Πραγματικά ήταν τόσο καλή η απόδοση αυτών που ζήτησα με αυτά που έκανε που όταν είδα το εξώφυλλο είπα αμέσως αυτό είναι, το βρήκαμε. Σε ό,τι κάνουμε με τον Νίκο και τον Γιώργο πάντα καταλήγουμε σε επιλογές χωρίς ιδιαίτερες αλλαγές ή επιλογές. Αυτό λειτουργεί αμφίδρομα, ξέρουν τι θέλω και ξέρω τη δουλειά τους, κι έτσι όλα γίνονται πιο εύκολα.

• Πόσο δύσκολο είναι σήμερα να παρουσιάσει κάποιος την συγγραφική του δουλειά; Και πόσο σημαντικό είναι να έχεις στις παρουσιάσεις σου εξέχουσες προσωπικότητες των τεχνών;

Για νέους καλλιτέχνες όπως είμαι εγώ και γενικά καλλιτέχνες που κάνουν στρατευμένη τέχνη είναι πολύ δύσκολο. Δεν είναι εύκολο να σε δεχτούν εσένα και το έργο σου. Όπως καταλαβαίνεις όλα γίνονται με πολύ κόπο και ιδρώτα, δεν περιμένω να με ειδοποιήσουν, ούτε περιμένω να μου τα κανονίσουν άλλοι. Πιστεύω ότι όλα αυτά ξεκινάνε απ το ότι δεν σε γνωρίζουν και πρέπει μόνος σου να κάνεις κάποια πράγματα. Όπως και με τη μουσική, με τις εταιρίες, έκανα την δική μου να μπορώ να δημιουργώ χωρίς το άγχος πως θα βγει προς τα έξω η δουλειά μου. Δεν συμβιβάστηκα και δεν το μετανιώνω, πολλές οι τρικλοποδιές αλλά πείσμωσα και ακολούθησα τον δικό μου δρόμο. Για μένα όλο αυτό είναι μία κληρονομιά, δεν πρέπει να είμαστε απλοί περαστικοί σε έναν υπέροχο κόσμο που κληρονομήσαμε και τον καταστρέφουμε. Άρα πρέπει να αλλάξουμε πρώτα μέσα μας, σιγά σιγά ο καθένας μόνος του και όλοι μαζί ξεχωριστά, όχι από την μία μέρα στην άλλη, αλλά να γίνει. Έχω χρέος σε μένα και στην τέχνη που κάνω αλλά και σε όλους αυτούς που δεν έχουν φωνή αλλά μέσω εμένα μπορούν να εκφραστούν. Αναζητώ ανθρώπους στις παρουσιάσεις μου που θέλουν να αλλάξουν, θέλει την αλλαγή, να πάρει πράγματα και εικόνες που θα του κάνουν καλό μετά στη ζωή τους.

• Ήταν δύσκολη απόφαση να επιστρέψεις στην Ιεράπετρα;

Καθόλου, την Ιεράπετρα τη λατρεύω. Πήγαινα διακοπές, έχω πολύ καλές παιδικές αναμνήσεις, θυμάμαι την προγιαγιά μου με αγάπη και μπορώ να πω ότι ήταν η καλύτερη απόφαση της ζωής μου να επιστρέψω εδώ. Η Αθήνα πλέον δεν μου έκανε, πολύ στρες και η δημιουργικότητα είχε εξασθενήσει. Πολλά από αυτά που έχω κάνει αν παρατηρήσει κανείς έγιναν όταν επέστρεψα εδώ. Ένας λόγος φυσικά, δεν μπορούμε να μην το αναφέρουμε, είναι ότι ερωτεύτηκα την γυναίκα μου και γι αυτό είμαι εδώ. Η πιο εύκολη απόφαση, το καλύτερο κίνητρο για να επιστρέψω Κρήτη. Κάτι που δεν το μετανιώνω και που πλέον δεν έχω λόγο να σκέφτομαι ότι θα μπορούσα να είμαι Αθήνα πλέον μόνιμα. Ήρθα Κρήτη, ηρέμησα, ασχολούμαι με τα ζώα μου, με τον κήπο, άλλες εικόνες και προσλαμβάνουσες.

• Τι σε γεμίζει σαν άνθρωπο της ποίησης και τι σε κάνει να γράφεις;

Οι εικόνες που έχω όταν απομονώνομαι στη φύση και γίνομαι ένα με αυτή, με τα ζώα μου, με τη γυναίκα μου και το παιδί μου, όλα αυτά με γεμίζουν πολύ σαν άνθρωπο. Βέβαια όλα αυτά τα δυσάρεστα που συμβαίνουν γύρω μας, στην κοινωνία μας είναι και αυτά που με κάνουν να γράφω, δυστυχώς. Έχω μία ενότητα στο βιβλίο που είναι αφιερωμένη στη γυναίκα μου, αλλά όλα τα υπόλοιπα είναι με λέξεις επικριτικές σχολιασμένα για την αρνητική τους ενέργεια. Βγάζουν μία οργή. Όλα βιώματα δικά μου, απ τη δική μου οπτική γωνία.

• Πότε έρχεται η μουσική στη ζωή σου και εξήγησέ μας αλήθεια όταν λέμε 20 προσωπικούς δίσκους τι ακριβώς εννοούμε;

Ο αδερφός της μητέρας μου ήταν μουσικός, ο Μάνος Γαϊτανάκης, τον οποίο χάσαμε πολύ νωρίς μόλις στα 20του χρόνια. Ένα παιδί με λαμπρό μέλλον μπροστά του αλλά η μοίρα του έπαιξε άλλο παιχνίδι. Από εκεί πιστεύω έχω τις μουσικές εικόνες που έγιναν δίσκοι αργότερα γράφοντας την δική μου μουσική. Η φωνή μου και η κιθάρα μου ήταν όλη μου η ζωή και φυσικά χωρίς την βοήθεια κανενός έκανα την δική μου προσπάθεια στο χώρο. Ψαχνόμουν με δισκογραφικές με αποτέλεσμα να βγάλω δίσκο στην Αμερική, μετά σε μία άλλη αρκετά γνωστή και πάλι τα κατάφερα. Δεν μπορούσα να κάτσω ήσυχος και δημιουργούσα δίσκους μήπως και ηρεμήσω τους δαίμονες που είχα στο κεφάλι μου και δεν με άφηναν σε ησυχία. Μία καταραμένη κληρονομιά, που αναφέρομαι και στο βιβλίο μου μέσα, να μην μπορείς να ηρεμήσεις και να δημιουργείς μονίμως. Σου δίνει πράγματα όλο αυτό, αλλά η χαρά θα κρατήσει λίγο γιατί πάλι πρέπει να βρεθείς σε καταστάσεις δημιουργίας και απομόνωσης.

• Πιστεύεις ότι εκτός απ το να δημιουργεί συναισθήματα όλων των ειδών η ανάγνωση της ποιητικής σου συλλογής δίνει απαντήσεις στον εκάστοτε αναγνώστη για τον προσωπικό του Γολγοθά;

Όπως όταν ξεκινούσα κι εγώ, φίλοι που μ αγαπούν μου έδωσαν βιβλία για να καταλάβω όσο καλύτερα γινόταν τον Γολγοθά που περνούσα, έτσι κι εγώ πιστεύω ότι μέσα στο βιβλίο μου πολλοί είναι αυτοί που θα βρουν τις λύσεις και τις απαντήσεις στη ζωή τους. Όπως γίνεται και στην αρχαία τραγωδία, για να φτάσεις στη λύτρωση, στο τέλος, πρέπει πρώτα να περάσεις από πολλά στάδια, να βασανιστείς, να υποφέρεις.

• Ποιες είναι οι τεχνικές διαφορές για ένα δημιουργό ανάμεσα στο ποίημα και στο στίχο ενός τραγουδιού;

Στους στίχους των τραγουδιών θα δεις να είμαι πιο ωμός, ενώ στα ποιήματα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι κατάλληλες λέξεις για να αποδοθεί το νόημα με τον καλύτερο τρόπο. Ακόμα και στις μεταφράσεις που πρόκειται να γίνουν για το βιβλίο είναι πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθεί. Ο καλύτερος τρόπος βέβαια για να γίνει η καλύτερη απόδοση στα αγγλικά είναι να το κάνει κάποιος που σε γνωρίζει καλά και ξέρει τι ακριβώς θέλεις να πεις για να πλησιάσει όσο καλύτερα γίνεται την μετάφραση των κειμένων σου.

• Βλέπουμε στις μέρες μας νέοι άνθρωποι να ασχολούνται με την ποίηση είτε ως αναγνώστες είτε ως δημιουργοί ποιητικών βιβλίων.

Πάντα υπάρχει ελπίδα, απλά είναι μικρή. Πρέπει οι καταστάσεις να σε κάνουν να σκέφτεσαι. Να ασχολείσαι, γιατί δυστυχώς όλες οι εικόνες που έχουμε γύρω μας έχουν να κάνουν με μία κοινωνία που δεν θέλει ούτε να το ψάχνεις περισσότερο, ούτε να ρωτάς αλλά ούτε και να αμφισβητείς αυτό που σου πλασάρουν. Όσο περισσότερο σε τραβάνε όλοι αυτοί που σε θέλουν πίσω, τόσο δυσκολότερο θα γίνεται να κατανοήσουμε ότι κάτι πρέπει να αλλάξει.

• Η έμπνευση ή η σκληρή δουλειά παίζει τον σημαντικότερο ρόλο στην δημιουργία ενός βιβλίου;

Για μένα και τα δύο. Όπως και σε κάποιο άθλημα, δεν αρκεί η σκληρή δουλειά από μόνη της, πρέπει να έχεις και λίγο ταλέντο για να διακριθείς ή να εξελιχθείς. Θεωρώ ότι όταν κάποιος νοιάζεται γι αυτό που κάνει με το ταλέντο που έχει και την ενδεχομένως σκληρή δουλειά, θα φτάσει εκεί που θέλει ή εκεί που του αναλογεί να βρεθεί. Γιατί σίγουρα όλοι μας όταν κάνουμε κάτι καλά και με αγάπη στο τέλος θα εισπράξουμε αυτό που μας αναλογεί.

• Χρειαζόμαστε περισσότερο ρομαντισμό ή ρεαλισμό στις ζωές μας;

Πάλι και τα δύο θα πω. Ο ρομαντισμός σίγουρα χρειάζεται, καταλαβαίνουμε όλοι γιατί, αλλά και ο ρεαλισμός για να συνειδητοποιήσουμε που βρισκόμαστε. Δεν μπορεί να γίνονται τόσες αλλαγές γύρω μας, τόσα πολλά άσχημα ή επικίνδυνα πράγματα και να έχουμε άγνοια. Να υπάρχει μία ισορροπία για να μπορείς και να δημιουργείς και να καταλαβαίνεις καλύτερα σε αυτό το οποίο αναφέρεσαι ενδεχομένως.

• Πότε γράφει κανείς ποίηση; Όταν δονείται από το πάθος των συναισθημάτων ή όταν απομακρύνεται από αυτό και βλέπει καθαρότερα;

Εγώ πάντα γράφω, και θα το κατάλαβες μετά από την κουβέντα μας μέχρι τώρα, όταν είμαι συναισθηματικά φορτισμένος. Κάνω λέξεις και κείμενα όπου βρεθώ με ό,τι δω ή ακούσω και προέρχεται από κάτι που είναι λίγο πολύ στενάχωρο. Ακόμα και η αναφορά στην γυναίκα μου έγινε όταν τα ταξίδια ήταν τόσα πολλά που πραγματικά μου έλειπε. Αυτό από μόνο του με έκανε να γράψω. Γράφω με το συναίσθημα είτε είναι αρνητικό είτε θετικό.

• Ο σύγχρονος αναγνώστης είναι ικανός να «ξεκλειδώσει» τα μυστικά της ποίησης

Αυτά που γράφω είναι απλά και κατανοητά, αρκεί να μπορέσεις να συγκεντρωθείς και να διαβάσεις και μετά σίγουρα θα ξεκλειδώσεις τα μυστικά του βιβλίου μου. Όχι τις δικές μου εμπειρίες, αλλά διαβάζοντας να βάλει τον εαυτό του μέσα σε αυτές και να ξεκλειδώσει δικές του αλήθειες. Υπάρχουν αναγνώστες που αναρωτιούνται γιατί είμαι τόσο αναλυτικός αλλά πάντα η απάντηση θα είναι για να μπορέσουν να τους αγγίξουν και να γίνουν δικά τους βιώματα και να μπορούν να κάνουν την αλλαγή στη ζωή τους μετά.

• Υπήρξαν ποιητές που ίσως κινητοποίησαν και τη δική σου πένα;

Καλά αυτό εννοείται, όπως πάντα σχεδόν ξεκινάω τις παρουσιάσεις μου με αναφορές στον Καρλ Μπωντλαίρ «Τα άνθη του κακού». Έτυχε να πέσει στα χέρια μου το συγκεκριμένο βιβλίο, από την αδερφή μου, πολύ πριν βγάλω βιβλίο την περίοδο που έγραφα τις σκέψεις μου. Μου καθόρισε πολλά πράγματα στη συγγραφική μου πορεία. Κι άλλους πολλούς όμως, Ούγγρους, Τσέχους ποιητές έχω σαν μνήμες να διαβάζω και να επηρεάζομαι. Ακόμα και Σκανδιναβούς που ήταν μεταφρασμένα στα αγγλικά αρκετά κατανοητά κείμενα.

• Νικόλαε σε ευχαριστούμε πολύ για την συζήτηση και για την παρέα και ευχόμαστε το νέο σου βιβλίο σύντομα να κυκλοφορήσει.

Εγώ σας ευχαριστώ πολύ!