Σε μια εποχή άυλης και εικονικής κυριολεκτικά επικοινωνίας, η ζωντανή δράση και διάδραση μεταξύ καλλιτεχνών, ερευνητών, επιμελητών, εκπαιδευτικών και ανθρώπων των τεχνών και του πνεύματος, αναδιατάσσει τους όρους της πολιτισμικής επικοινωνίας, μεταθέτοντας εκ νέου την έμφαση στην φροντίδα στο ανθρώπινο σώμα ως αδιαίρετη ολότητα ψυχής, πνεύματος. Η φροντίδα με μια διευρυμένη οπτική που ισόρροπα επιζητά την ανθεκτικότητα και την ευδαιμονία, το «ευ ζειν» σε όλες τις πτυχές του ανθρώπινου οργανισμού.
Σε έναν χώρο φιλοξενίας που προτάσσει την σύγχρονη τέχνη για να επικοινωνήσει με τους χρήστες του, η σύνδεση του πολιτισμού με την επικοινωνία είναι ζητούμενο, αφού η συνάφεια τους πηγάζει από την ίδια την εννοιολογική τους συγκρότηση. Γιατί η τέχνη ως ζωτικό στοιχείο του πολιτισμού προφανώς πρωταγωνιστεί μέσω της σχέσης της με την επικοινωνία, αφού η επικοινωνία επικεντρώνεται στην παραγωγή νοήματος, ενώ ο πολιτισμός (και κατά συνέπεια οι τέχνες) εστιάζει στο σύστημα των νοηματικών προτύπων (έννοιες, ιδέες, συναισθήματα).
Το Ίδρυμα Γ.& Α. Μαμιδάκη G. & A. Mamidakis Foundation έχει συνδέσει από τη στιγμή της σύστασης του την ταυτότητα του με την υπηρεσία του πολιτισμού και αυτό είναι άμεσα ορατό στη συστάδα των ξενοδοχειακών του μονάδων, όπου η τέχνη παρούσα διακριτικά, ενδυναμώνει θαυμαστά και αρμονικά στο εξωτερικό και εσωτερικό περιβάλλον τους, τους στόχους του Ιδρύματος που αντανακλώνται στο όραμα του. Δηλαδή, τη φιλοξενία, την ψυχική ανάταση την πληρότητα, την ευδαιμονία, μέσα από υπηρεσίες φροντίδας που σέβονται τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Από τον Οκτώβριο του 2022 εγκαινίασε τον θεσμό ενός καινοτόμου προγράμματος Φιλοξενίας και Έρευνας (Residency) με το οποίο επιδιώκει την ανάπτυξη δικτύων συνέργειας και συνεργασίας και την ώσμωση ανθρώπων των τεχνών και του πολιτισμού [1]
Στο φετινό Residency (πρόγραμμα φιλοξενίας και έρευνας) το οποίο συγχρηματοδοτείται από το CREATIVE EUROPE, τo θέμα είναι οι «οικολογίες φροντίδας» και είναι βασισμένο σε δίκτυο μεταξύ συνεργατών από την Ελλάδα, την Κροατία και την Ισπανία, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στους τομείς της παραγωγής έργων τέχνης, της προώθησης της σύγχρονης τέχνης στο εγχώριο και διεθνές κοινό τέχνης. Στόχος η ενίσχυση μιας ισχυρής σχέσης μεταξύ των σύγχρονων καλλιτεχνικών πρακτικών και του κοινωνικού χώρου, μέσω της έρευνας και της εκπαίδευσης. [2]
Ο όρος «αποανάπτυξη» απασχόλησε τους συμμετέχοντες τις δύο τελευταίες ημέρες της συνάντησης του προγράμματος, προάγοντας ταυτόχρονα και την διαπραγμάτευση του όρου «οικολογίες φροντίδας». Οι συμμετέχοντες με την εισήγηση και τα εργαστήρια του Άγγελου Βαρβαρούση οδηγήθηκαν σε «μετασχηματισμό» της κατανόησης του πολυσυζητημένου όρου, σε διαφορετικά σημειωτικά συστήματα. Μια διεργασία ιδιαίτερα απαιτητική, αλλά εξαιρετικά γόνιμη, όταν συντελείται από ενεργητικούς αποδέκτες των πολιτισμικών αγαθών που ασκούνται βιωματικά στην πρόσληψη πολιτισμικών εμπειριών χωρίς αντιληπτικά στερεότυπα.
Έγινε εμφανές από την πρώτη στιγμή ότι είχε προηγηθεί μια πολύ γόνιμη ζύμωση τις προηγούμενες ημέρες ανάμεσα σε όλους τους συμμετέχοντες. Ο πλουραλισμός των ιδεών και συναισθημάτων έρεε αβίαστα καθώς και η άνεση χωρίς επιτήδευση, για την επιστημονική τεκμηρίωση της κάθε έννοιας- θέσης. Το περιβάλλον της ομάδας αντανακλούσε και δικαίωνε πολύ γόνιμα την διεπιστημονικότητα και την πολυπρισματικότητα της προσέγγισης του θέματος. Αναγκαία στοιχεία για το ζητούμενο της διαμεσολάβησης από διαφορετικές θεάσεις και σε νέα σημειωτικά πεδία από τους συμμετέχοντες. Το θέμα «oικολογία της φροντίδας» τέθηκε σε διαδικασία πολλαπλής ερμηνείας, με το κύριο χαρακτηριστικό της, το νόημα της, να βρίσκεται σε διαρκή ρευστότητα, καθώς προσφέρεται επιπλέον σε ένα αγνό περιβάλλον φυσικού κάλλους, με πρωτότυπα εγκιβωτισμένα έργα τέχνης.
Η διαμεσολάβηση από επιστήμονες διαφορετικών πεδίων που πέτυχαν την δημιουργική ώσμωση μεταξύ τους, οδήγησε στον μετασχηματισμό της νοηματοδότησης της. Δηλαδή όχι απλά την ερμηνεία ενός σημαίνοντος από ένα σημαινόμενο, αλλά την επέκταση του νοήματος ενός σημείου μέσω ενός άλλου σημείου. Η παραγωγικότητα, η έννοια του ερμηνεύματος του Pierce[3], η άπειρη σημείωση, η αέναη διαδικασία ερμηνείας, η μεταβολή των ορίων του σημείου, τα ερμηνεύματα που αναδύθηκαν, η αλυσίδα τους που δομήθηκε από τις πολλαπλές αναγνώσεις και ερμηνείες των μελών της ομάδας, επέκτειναν την κατανόηση τεκμηριώνοντας την δημιουργική δύναμη της διαμεσολάβησης [4]
Ο Άγγελος Βαρβαρούσης [5] ζει και εργάζεται στην Αθήνα και τη Βαρκελώνη. Είναι ερευνητής και επιμελητής, με σπουδές πολεοδομίας, ανθρωπογεωγραφίας. O διάλογος μου μαζί του ενεργοποιήθηκε κατόπιν της πολύ ενδιαφέρουσας βιωματικής μου συμμετοχής στην ομάδα των συμμετεχόντων το Σάββατο και την Κυριακή τελευταία μέρα της διεξαγωγής του residency.
Ο όρος «αποανάπτυξη» έχει σήμερα εισχωρήσει αρκετά στις πολιτικές συζητήσεις, αλλά και στα μέσα ενημέρωσης. Όμως απολαμβάνει όλο και μεγαλύτερη διάδοση και στην ακαδημαϊκή κοινότητα . Στα εργαστήρια που πραγματοποιήσατε στη συνάντηση για το πρόγραμμα καλλιτεχνικής έρευνας και φιλοξενίας στο MINOS BEACH ART HOTEL με την επιστημονική ευθύνη του Ιδρύματος G &A Mamidakis Foundation ποιοι είναι οι κύριοι στόχοι σπουδής του όρου που επιτεύχθηκαν?
Η αποανάπτυξη ξεκίνησε ως ένα πολιτικό σλόγκαν αλλά και κοινωνικό κίνημα στην Γαλλία στις αρχές του 21ου αιώνα. Ο όρος ωστόσο είναι αρκετά παλιότερος και πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τον Andre Gorz to 1972 σε ένα δημόσιο debate στο οποίο διατύπωσε τις αμφιβολίες του για το κατά πόσο είναι συμβατές η επιβίωση και του καπιταλισμού με αυτή του πλανήτη. Έκτοτε η αποανάπτυξη έχει μετασχηματιστεί σε ένα ευρύ ερευνητικό πεδίο που συνδυάζει την πολιτική οικολογία, τα οικολογικά οικονομικά, την περιβαλλοντική δικαιοσύνη καθώς και άλλα σύγχρονα επιστημονικά αντικείμενα. Στόχος της είναι να πολιτικοποιήσει τη συζήτηση για τη βιωσιμότητα και την οικολογία και να διερευνήσει εναλλακτικές οδούς προς την κοινωνική ευημερία και δικαιοσύνη που δεν θα βασίζονται στο διαρκές κυνήγι του κέρδους και την ιδιωτική συσσώρευση. Στο εργαστήριο του Ιδρύματος Μαμιδάκη ξεκίνησα με την υπόθεση εργασίας πως μια κοινωνία φροντίδας για όλους και όλες δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί εντός μιας οικονομίας με στόχο την καπιταλιστική οικονομική μεγέθυνση και συσσώρευση και είναι συμβατή μόνο με μια προοπτική που συνδυάζει τη φροντίδα με ένα χαμηλότερο και δικαιότερο επίπεδο κατανάλωσης πρώτων υλών και ενέργειας, την άμβλυνση των ανισοτήτων και των σχέσεων εκμετάλλευσης μεταξύ των χωρών του Παγκόσμιου Βορρά και Παγκόσμιου Νότου, και την οργάνωση γύρω από τα κοινά και την κοινωνική αλληλεγγύη. Η οικολογία χωρίς δημοκρατία οδηγεί στον οικοφασισμό και η ανάπτυξη χωρίς δικαιοσύνη οδηγεί σε νέες μορφές αποικιοκρατίας και εκμετάλλευσης.
Το «αποαναπτυξιακό πλαίσιο σε έναν καινοτόμο χώρο τέχνης και φιλοξενίας, πώς κατά τη γνώμη σας συναντά γόνιμα τον επαναπροσδιορισμό της κοινότητας για συλλογικές παρεμβάσεις και ενεργή πολιτειότητα με όραμα την αλλαγή και την απελευθέρωση των κοινωνιών από τους καταναγκασμούς της ανάπτυξης;
Η αλήθεια είναι πως όταν προσκλήθηκα να μιλήσω για αποανάπτυξη σε έναν χώρο φιλοξενίας που είναι σύμβολο της πολυτέλειας και των προνομίων αισθάνθηκα μια άβολη περιέργεια. Ωστόσο, η τριήμερη παραμονή μου στο Minos Beach Art Hotel μου έδωσε την ευκαιρία να αναστοχαστώ κριτικά πάνω στις θέσεις μου για την αποανάπτυξη ενισχύοντάς τες ταυτόχρονα. Αφενός μου έκανε εντύπωση πως, σε αντίθεση με ότι ίσως περίμενα να δω ως παντελώς πρωτάρης σε τέτοια πλαίσια φιλοξενίας, οι ένοικοι του ξενοδοχείου έκαναν ελάχιστη χρήση των πολυτελειών που πρόσφερε και οι περισσότεροι αρκούντουσαν στα πολύ απλά πράγματα: το διάβασμα ενός βιβλίου δίπλα στο κύμα, παιχνίδι με τα παιδιά τους, ξεκούραση κάτω από τον ήλιο και φιλικές κουβεντούλες. Το αίσθημα της ευζωίας φυσικά ενισχυόταν από το εξαιρετικά φιλικό και χαμογελαστό προσωπικό του ξενοδοχείου, τα φανταστικά γεύματα, αλλά κυρίως, από το αίσθημα της αποκοπής από ένα άρρωστο, γρήγορο, επιθετικό, και πιεστικό «έξω». Με άλλα λόγια, οι πελάτες του ξενοδοχείου πλήρωναν αδρά για την απρόσκοπτη πρόσβαση σε βασικά αλλά ποιοτικά αγαθά και η αίσθηση πολυτέλειας νομίζω ότι καταλάμβανε δευτερεύων ρόλο στη συνολική εμπειρία. Κάνοντας τη σύγκριση με τις δικές μου συνηθισμένες διακοπές σε κοινότητες ελεύθερης κατασκήνωσης σε απομακρυσμένα νησιά και παραλίες, αντιλήφθηκα ότι τα κοινά είναι περισσότερα από όσα νόμιζα. Εκεί το αίσθημα αποκλεισμού προέρχεται από τη φυσική απομάκρυνση από το χτισμένο περιβάλλον και όχι από την τεχνητή οριοθέτηση μέσω φράχτη. Τα χαμόγελα και η ευγένεια είναι αποτέλεσμα της κοινοτικής αλληλεγγύης ενώ η πρόσβαση σε ποιοτικά και εκλεκτά φαγητά γίνεται μέσα από το μοίρασμα, την επαφή με ντόπιους παραγωγούς και τη συνετή άντληση πόρων από το φυσικό περιβάλλον. Τα εντυπωσιακά εκθέματα τέχνης του ξενοδοχείου αντικαθίστανται από καθημερινές καλλιτεχνικές χειρονομίες και τα δροσιστικά κοκτέιλ από ένα ποτηράκι ζεστό τσίπουρο και ένα δροσερό «στην υγειά μας».
Συντονίσατε και ένα εργαστήριο σύνθεσης την τελευταία μέρα με στόχο την συλλογή αποτελεσμάτων των θέσεων και εμπειριών που μοιραστήκατε ως ομάδα όλοι. Πώς θα περιγράφατε τα βασικά αποτελέσματα της απόκρισης της ομάδας που έλαβε μέρος στις εργασίες του Residency με άξονα το δικό σας θέμα για έναν κοινωνικά βιώσιμο μετασχηματισμό;
Το εργαστήριο σύνθεσης της τελευταίας ημέρας μας έδωσε την ευκαιρία να φέρουμε κοντά τα διαφορετικά ερεθίσματα και να προχωρήσουμε στη δημιουργία του δικού μας συλλογικού gestalt. Η ομάδα του φετινού residency αποτελείται από πραγματικά εξαιρετικούς και ιδιαίτερα ταλαντούχους καλλιτέχνες που κατόρθωναν με χαρακτηριστική ευκολία να πειραματίζονται κατευθείαν με τις διαφορετικές προσλαμβάνουσες και να δημιουργούν in situ παροδικές μικρο-κοινότητες δημιουργίας, φροντίδας και αλληλεγγύης. Στην περίπτωσή μου δουλέψαμε με την Κρήτη ως μελέτη περίπτωσης και ακολουθώντας κάποιες ελάχιστες δικές μου αρχικές οδηγίες, οι συμμετέχουσες και οι συμμετέχοντες έκαναν σημαντικά βήματα στο να ανακαλύψουν εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να αποτελέσουν μοχλούς εκκίνησης για έναν βιώσιμο χωρικό μετασχηματισμό του νησιού.
Πραγματικά νιώθω τυχερή και ευγνώμων για τη διεύρυνση και των δικών μου οριζόντων με τη δυνατότητα συμμετοχής μου στην ομάδα και την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Α. Βαρβαρούση. Θερμές ευχαριστίες σε όλους τους συντελεστές του προγράμματος και ιδιαίτερα στην Διευθύντρια κ. Γιώτα Δημητρίου και στον Καλλιτεχνικό Διευθυντή κ. Σωτήρη Μπαχτσετζή για την εμπιστοσύνη τους προς το πρόσωπο μου.
Σε αυτό το αφιέρωμα (Β΄ μέρος) ενδεικτική και αυτή τη φορά η αναφορά μου σε ορισμένα έργα τέχνης του Sculpture Garden του Minos Beach Art Hotel[6] γιατί είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις κάποιο από τις 70 δημιουργίες διεθνών καλλιτεχνών που υπάρχουν διάσπαρτες στους εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους. Και φυσικά είναι δύσκολο να εξαντλήσεις διεξοδικά τις συμβολικές και αξιακές αισθητικές τους ποιότητες! Η δική μου επιγραμματική ανάγνωση λοιπόν μετά την ενδιαφέρουσα εμπειρία συμμετοχής μου τις δύο τελευταίες ημέρες του residency στο Minos Beach Art Hotel παρακάτω:
Ένας αυθόρμητος συσχετισμός μου με ενδεικτικά έργα τέχνης και νοηματοδοτήσεις που φέρουν προφανώς τις επιρροές των διαλόγων και παρουσιάσεων, των οποίων είχα την τιμή να γίνω κοινωνός στην ομάδα του ερευνητικού προγράμματος:
Costas Tsoclis, Greece,DANGER 1, 1980
Μια δοκός από ξύλο ακατέργαστη, προκαταβάλλει για ελεύθερο ορίζοντα τον αποδέκτη του έργου τέχνης, στοιχειοθετεί την προοπτική και ταυτόχρονα προειδοποιεί, υπονοώντας την ανάγκη αντίβαρου για έναν ενδεχόμενο κρυφό κίνδυνο στη γήινη σφαίρα. Εικαστική πρόταση εν δυνάμει επιτακτικής ισορροπίας και διεξόδου για τον άνθρωπο, όταν ο κίνδυνος απειλεί αισθητά ή και σιωπηρά.
Θαυμαστή οπτική προτροπή-δήλωση με πολλές συνδηλώσεις για πρωτοβουλία ατομική και συλλογική μέσω του μεγαλοπρεπούς πολύπτυχου κόκκινου όγκου που κυριαρχεί στην σύνθεση. Του κόκκινου της αντίστασης, της δημιουργικότητας της ευαισθητοποίησης της συμμετοχής, της συνειδητοποίησης της ευθύνης ατομικής ή συλλογικής, σε πολλά πεδία. Και βέβαια επιπλέον με ρόλο συμβολικό η συγκεκριμένη βαριά, αλλά γοητευτική, γλυπτική κόκκινη φόρμα, όχι τόσο για να σαγηνεύσει, αλλά για να προβληματίσει και να ενεργοποιήσει τους θεατές της για τις πολλές εκφάνσεις άδηλης απειλής στο οικολογικό ζήτημα.
Η εικαστική εγκατάσταση του Τσόκλη με τα ευρηματικά υλικά της μέρη και την αντίθεση ανάμεσα στο ακατέργαστο ξύλο και στις κυρίαρχες κόκκινες πτυχώσεις, επιχειρεί να υποδηλώσει την αναγκαιότητα της επίγνωσης της διατάραξης της ισορροπίας στο περιβάλλον και των ολέθριων συνεπειών στο οικολογικό αποτύπωμα, αν η φροντίδα παραμένει ασαφής, αβέβαιη και “απωθείται” διαρκώς στους άλλους γύρω μας. Ένα πολύ δυναμικό χωρικά και συμβολικά έργο τέχνης που επιβεβαιώνει διαχρονικά στην είσοδο του MINOS BEACH ART HOTEL τις κρίσιμες και αναγκαίες πάντα παρεμβάσεις της σύγχρονης τέχνης στην κοινότητα.
Rena Papaspirou, Greece, IMAGINE IN THE MATTER AND ADDITION, 1990
Τα αναπάντεχα επιτοίχια γλυπτά αφηγήματα της Ρένας Παπασπύρου, στο εσωτερικό του χώρου υποδοχής του MINOS BEACH ART HOTEL δεν επιτρέπουν στο βλέμμα να προσπεράσει χωρίς να βυθιστεί στις πτυχώσεις και τις αισθητικές λεπτομέρειες που αποκαλύπτουν οι εικόνες που έχουν εγγραφεί στην επιφάνεια του υλικού της δημιουργού. Ένας ονειρικός οπτικός μικρόκοσμος που με το φως, το φυσικό ή το τεχνητό, όταν εκείνο χαϊδεύει στοργικά την επιφάνεια που ξεδιπλώνεται με τη χάρη μιας φλούδας πορτοκαλιού στο μεγάλο τοίχο, επιδρά μοναδικά στη διεύρυνση του βλέμματος και στο ξεδίπλωμα της μοναδικής αισθητικής διάστασης της πρώτης ύλης της δημιουργού.
Αισθητική αποτίμηση του τυχαίου συμβάντος ή μήπως προτροπή για επιμέλεια του βλέμματος σε αυτά που χάνονται και τα προσπερνάμε αδιάφορα. Μοναδική καλλιτεχνική συμβολή στην επιφάνεια και τον όγκο μιας οπτικής δήλωσης που προτρέπει για συμπαγείς ιδέες και εστιάζει στην ομορφιά της μεγάλης κλίμακας μιας απλής επιφάνειας. Ιδέες και προτάσεις ενώ ξεκινούν από μια μικρή κλίμακα ενίοτε, μπορούν να αγγίξουν και να μεταμορφώσουν στάσεις και συμπεριφορές σε μια μεγάλη κλίμακα που φωτίζεται και αναπτύσσεται από συλλογικές πρωτοβουλίες ….
Kitsa Antoniou, Cyprus, LOST DESIRES, 1996
Η εικαστική εγκατάσταση της Αντωνίου με τις ομοιόμορφες φαινομενικά κούνιες εκπέμπει παιδικότητα, απορία, διαφορετικότητα, πρόκληση, ενθυμήσεις. Τα απλά καθημερινά υλικά που χρησιμοποιεί η δημιουργός για την αναπαράσταση της συστοιχίας από ασύμμετρες εν τέλει κούνιες που αντιλαμβάνεται κανείς τη διαφορετικότητα τους, όταν αφεθεί σε «περιπετειώδη παρατήρηση», διεγείρουν τη μνήμη και την αίσθηση της προσωπικής βιογραφίας.
Η απόσταση από τη γη και η διαφοροποίηση του ύψους της θέσης στην κάθε κούνια παραπέμπει στο ανεκπλήρωτο, αλλά και στην πεισματική προσπάθεια και προσδοκία για επιμονή και επαναπροσδιορισμό. Οι χαμένες επιθυμίες σε ένα άλλο πλαίσιο αποδοχής και φροντίδας, μπορεί να εκτοξεύσουν την πίστη και την ελπίδα στα ύψη χωρίς άλλες πτώσεις.
Costas Varotsos, Greece, SELF DEFINED HORIZON, 1990
Καθαρή και σαφής γεωμετρική παρουσία με τριγωνικούς καθρέφτες να σηματοδοτούν εκτός του στρατηγικού σημείου, ανάμεσα στο πράσινο της κρητικής χλωρίδας και στο βαθύ μπλε της θάλασσας, στιγμιαίες λάμψεις ευτυχίας στη ζωή. Το έργο εκτείνεται και συσπειρώνεται με τις κοφτερές γωνίες του να συναντούν το φως του ήλιου, καθώς ξεπροβάλλουν από την πλούσια συστάδα των κρητικών θάμνων. Με την εσωτερική νομοτέλεια της επεξεργασίας του υλικού των δομικών του ερμηνευτικών μέσων, υποβάλλει στους θεατές του, στιγμιότυπα μνήμης πλούσια σε “αιχμηρά συναισθήματα” που αδρανοποιούν τον χρόνο, αλλά παράλληλα ενδυναμώνουν τη πορεία του ανθρώπου σε νέους βηματισμούς και ορίζοντες, μετά την οδύνη και την πτώση. Ο ορίζοντας του μπλε και η θαλπωρή του πράσινου της ελπίδας, υπονοεί ανάσες και νέα ξεκινήματα, με την αυτοφροντίδα και την προστασία σε οικολογικό τόπο που δεν αφήνει περιθώρια για επίπλαστες και παροδικές αλληλεπιδράσεις.
Μια φαινομενικά απότομη εισβολή στον χώρο για να οδηγηθούν οι επιφάνειες και οι ακμές μαζί με το βλέμμα των αποδεκτών του έργου τέχνης, από διαφορετικές θεάσεις στην προσμονή της αποφόρτισης, της ποιητικής της δημιουργικής αλήθειας, στη λύτρωση και την πλήρωση που δείχνει την οδό της ανάτασης. Ρήξη προς κάθε συμβατικότητα το συγκεκριμένο καλλιτεχνικό έργο εκπέμπει… Αλλά ίσως επιχειρεί και ποικίλες φυγές και στάσεις του εαυτού, όπου καλλιτέχνης και θεατές, αντλούν από τη μαγεία της φύσης, η οποία υποδέχεται στωικά και γενναιόδωρα ακόμη και τις κυρίαρχες υλικές φόρμες, αντιπαραθέτοντας ζωή, πράξη, στοχασμό, σε μια συνεχή δυνατότητα του εαυτού….
Tamas Heneze, Hungary, RED LINE, 1993
Η κόκκινη γραμμή ανάμεσα στον απλό κήπο με τις κολοκυθιές ξαφνιάζει καθώς ξετυλίγεται δυναμικά με τις μεταπτώσεις της για να οδηγηθεί απελευθερωμένη προς τον στόχο της, χωρίς να αγγίξει, αλλά και ούτε να την αγγίξουν! Διαγράφει τη διαδρομή της με αφοσίωση στις απόκρυφες και έγκλειστες σημασίες των σημείων που τη διαμορφώνουν. Επαφή ή απομάκρυνση από τη φύση και τα αγαθά της; Γραμμές που συναντώνται μετέωρες και συνδιαμορφώνουν μια ενιαία γραμμή συνέχειας.
Άλλοτε σε κάποια σημεία, καθώς προχωρούν, διαπραγματεύονται με ένταση τη δυστοπία της ασυνέχειας. Μια ακατάπαυστη συνομιλία της γραμμής για όσα συμβαίνουν, καθώς εκείνη από ψηλά χαράζει την εποποιία της διάδρασης της με τον αέρα, με το φως, με το σκοτάδι, με τους ήχους της φύσης, με τις μονομαχίες της με τον άπληστο άνθρωπο “κατακτητή”.
Maria Loizidou, Cyprus, Guardian of our Space, 1996
Οι “φρουροί” του τοπίου δεν είναι ορατοί, αλλά αιωρούνται σαν μικρές καμπάνες που βρίσκονται εκεί για να υπενθυμίζουν ήπια, σχεδόν παιχνιδιάρικά, μέσω της αποστολής του σιωπηρού τους ρόλου. Παρόντες εποπτεύουν αναρτημένοι σε ένα νήμα που τους ενώνει και τους συσπειρώνει, με στόχο να αφυπνίσουν και να ενεργοποιήσουν τους επισκέπτες, τους περαστικούς, αλλά και όλους όσοι διαβαίνουν το συγκεκριμένο περιβαλλοντικό σημείο αναφοράς, για τη διαφύλαξη και φροντίδα των θησαυρών της φυσικού κάλλους. Οι μορφές τους κινούνται με τον άνεμο έτσι που δίνουν την εντύπωση μιας πρωτότυπης επανάληψης.
Μια αδιάκοπη “συν-κίνηση” με εξαιρετικά δυναμική σημασία! Η αξιοποίηση των κενών μεταξύ τους , των διαστάσεων τους, οι θέσεις τους που ελάχιστα μεταβάλλονται, δημιουργούν μια αναπάντεχη ψυχοκινητική παρέμβαση-μνεία για την ευαλωτότητα και την εύθραυστη φύση, δίνοντας την εντύπωση ενός έντονου και ρυθμικού γίγνεσθαι. Καλλιτεχνική δημιουργία, πλούσια σε συμβολισμούς που με την συγκλονιστική απλότητα της σύλληψης της και τη θέση της, θέτει στο πεδίο την αναγκαιότητα της διερεύνησης και της ανάπτυξης κάθε δυνατότητας για “οικολογίες φροντίδας” που εκκινούν από τον άνθρωπο, αγγίζοντας όμως με επίγνωση αειφορίας καθετί μικρό και υποτιμημένο της ζωοδότρας φύσης ..
Τα συμπεράσματα του ερευνητικού προγράμματος καλλιτεχνικής έρευνας και φιλοξενίας (2023)άνοιξαν νέα δημιουργικά πεδία που θα ανακοινωθούν από το Ίδρυμα Γ&Α Μαμιδάκη σε έκδοση πορισμάτων του προγράμματος το καλοκαίρι του 2024. Αναμένεται να συμβάλλουν ζωτικά στην ανάπτυξη νέων ερμηνευτικών επιπέδων, σε αναδυόμενους πολιτισμικούς όρους με κοινωνικό αποτύπωμα που βρίσκονται σε μια διαρκή εξέλιξη στη παγκοσμιοποιημένη κοινότητα. Στο Ίδρυμα Γ&Α Μαμιδάκη οι «οικολογίες φροντίδας» αποτελούν ένα συναρπαστικό βίωμα, ένα αληθινό γεγονός που διερευνάται με αφετηρίες από τη σύγχρονη τέχνη, αλλά προσφέρεται δυναμικά χωρίς κανένας να επαναπαύεται για τα κρίσιμα θέματα προστασίας του περιβάλλοντος. Η σπουδή της αισθητικής παρακαταθήκης του φυσικού τοπίου, η οικολογική συνείδηση, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα της ανθρώπινης οντότητας, αντανακλώνται ολιστικά στη στάση, στις αντιλήψεις, στην επικοινωνία της ανθρώπινης δύναμης του οργανισμού κάθε στιγμή, με πολλούς τρόπους και κώδικες, ακόμη και στον ενδυματολογικό κώδικα του προσωπικού υπηρεσιών. Είναι διαρκής, επίμονη, αυθεντική και πάντα με πρόθεση συμμετοχική!!!!!!
Οι φωτογραφίες του εργαστηρίου παραχωρήθηκαν ευγενικά από την Διευθύντρια του Ιδρύματοςκ. Γιώτα Δημητρίου για τις ανάγκες της συνέντευξης. Οι φωτογραφίες των έργων τέχνης είναι ερασιτεχνικές λήψεις της γράφουσας με κινητό.
ΠΗΓΕΣ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
https://www.onassis.org/el/people/bio-angelos-varvarousis
Peirce, C., (1955) Logic as Semiotic: the theory of signs, στο Κ. Παραγιώργης,
Κείμενα σημειολογίας (1981), Νεφέλη.
[1] Περισσότερα για την υιοθέτηση του θεσμού μπορείτε να διαβάσετε στον επίσημο ιστότοπο του Ιδρύματος και στο Α΄μέρος του oμότιτλου αφιερώματος μου στο περιοδικό BEST
[2] Βλ. αναλυτικά στον ιστότοπο του Ιδρύματος Γ.&Α. Μαμιδάκη
[3] Peirce, C., (1955) Logic as Semiotic: the theory of signs, στο Κ. Παραγιώργης,
Κείμενα σημειολογίας (1981), Νεφέλη
[4] Peirce, C., (1955) στο Κ. Παραγιώργης, ό. Παραπάνω
[5] Βλ. αναλυτικά για τον Άγγελο Βαρβαρούση
https://www.onassis.org/el/people/bio-angelos-varvarousis
[6] Βλ αναλυτικότερα για τη νοηματοδότηση και άλλων έργων τέχνης από τη γράφουσα που σηματοδοτούν τον κήπο του Minos Beach Art και συνδέθηκαν από την ίδια με βάση τη δική της ερμηνεία με το θέμα του residency και στο α΄μέρος του ομότιτλου αφιερώματος του BEST MAGAZINE
