Το διαδίκτυο (internet) είναι πλέον αναπόσπαστα συνδεδεμένο με την καθημερινότητα μικρών και μεγάλων, με ιδιαίτερα έντονη παρουσία σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας (σπίτι, εργασία, σχολείο, αγορές κλπ.). Πρόκειται μάλιστα για ένα ιδιαίτερα δημοφιλές εργαλείο ενασχόλησης των παιδιών, από το νηπιαγωγείο έως και το λύκειο, ενώ έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά, ακόμη και από την προσχολική ηλικία, αποκτούν αξιοσημείωτες δεξιότητες (skills) όσον αφορά τη χρήση του διαδικτύου, με αποτέλεσμα, σε ουκ ολίγες περιπτώσεις, να παρατηρείται μεγαλύτερη ευχέρεια των παιδιών σε επίπεδο χρήσης του διαδικτύου συγκριτικά ακόμη και με τους ίδιους τους γονείς τους!

Αδιαμφισβήτητα, η ολοένα και αυξανόμενη αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκπαιδευτική διαδικασία, η οποία έφθασε στο αποκορύφωμά της κατά την περίοδο της καραντίνας, έχει καταστήσει σήμερα το διαδίκτυο όχι μόνον ένα εργαλείο ενασχόλησης και ψυχαγωγίας, αλλά και ένα πολύτιμο εφόδιο μάθησης. Ίσως θα τολμούσα, ως επαγγελματίας αλλά και ως γονιός, να το παρομοιάσω με ένα νόμισμα, με δύο όψεις, όπως όλα άλλωστε τα νομίσματα, την “καλή” όψη (εργαλείο πληροφόρησης, ενημέρωσης και μάθησης) αλλά και την “κακή” όψη (εργαλείο παραπληροφόρησης, εγκληματικότητας και κοινωνικής αποστασιοποίησης). Η επιλογή της “όψης”, ως γνωστόν, εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια εκείνου που έχει το “νόμισμα”, στην προκειμένη δε περίπτωση, την πρόσβαση στο διαδίκτυο, με τα διαθέσιμα “νομίσματα” να είναι τουλάχιστον ισάριθμα με τον παγκόσμιο πληθυσμό. Στην περίπτωση που μιλάμε για ενήλικα, θεωρείται αυτονόητο ότι ο ενήλικας είναι εκείνος που επιλέγει την “όψη” του, δηλαδή το εάν κάνει ορθή ή μη ορθή χρήση του διαδικτύου. Τί συμβαίνει όμως με τα παιδιά;

Η παιδική ηλικία αποτελεί μία εξαιρετικά ευαίσθητη περίοδο στη ζωή ενός ατόμου, κατά τη διάρκεια της οποίας διαμορφώνεται ο χαρακτήρας του ατόμου και οι εμπειρίες της οποίας και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις μετέπειτα επιλογές και, κατ’ επέκταση, βιώματα του ατόμου στην ενήλικη ζωή του. Η ευαισθησία που διέπει την παιδική ηλικία απετέλεσε και το έναυσμα για την νομοθετική κατοχύρωση της προστασίας της παιδικής ηλικίας, τόσο σε διεθνές και ενωσιακό (Ε.Ε.) επίπεδο, όσο και σε εθνικό επίπεδο. Ειδικότερα :

-σε διεθνές επίπεδο, η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αποτελεί το πρώτο σε παγκόσμιο επίπεδο σύνολο δικαιωμάτων των παιδιών, με κεντρικούς άξονες αφενός τη διασφάλιση των συμφερόντων του παιδιού αφετέρου τη διασφάλιση της ομαλής ανάπτυξης και της προστασίας του παιδιού, πάντοτε στα πλαίσια προσφοράς πεδίου ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας του παιδιού·

–σε ενωσιακό επίπεδο (Ε.Ε.), στο Άρθρο 24 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γίνεται μνεία στα δικαιώματα του παιδιού·

–σε εθνικό επίπεδο, στο Άρθρο 21 του Συντάγματος, κατοχυρώνεται η προστασία της παιδικής ηλικίας από το κράτος.

Προκύπτει, λοιπόν, η ιδιαίτερα μεγάλη σημασία που αποδίδει ο νομοθέτης στην προστασία της παιδικής ηλικίας, η οποία εκδηλώνεται τόσο θετικά, δηλαδή μέσω της διασφάλισης από τους γονείς, ως φορείς άσκησης της γονικής μέριμνας, ενός υγιούς, ασφαλούς και ήρεμου περιβάλλοντος, στο οποίο να μπορεί να αναπτυχθεί ομαλά ένα παιδί, όσο και αρνητικά, μέσω δηλαδή της αποτροπής έκθεσης του παιδιού σε κινδύνους, κύρια πηγή των οποίων και αποτελεί το διαδίκτυο. Για το λόγο αυτό, ο Έλληνας νομοθέτης καθιερώνει, στα πλαίσια της άσκησης του λειτουργικού δικαιώματος (δικαιώματος και καθήκοντος, ταυτοχρόνως) της γονικής μέριμνας, την υποχρέωση των γονέων ανήλικων παιδιών όπως μεριμνούν για την ασφαλή πλοήγηση των παιδιών τους στο διαδίκτυο, καθώς δεν αποκλείεται στοιχειοθέτηση ακόμη και ποινικής ευθύνης των γονέων, σε περίπτωση που ένα παιδί εκτεθεί σε κίνδυνο ή προκαλέσει κάποιο αδίκημα μέσω του διαδικτύου, λόγω μη καταβολής της δέουσας επιμέλειας των γονέων ως προς την προστασία του παιδιού τους και ως προς την αποτροπή του παιδιού τους από την επίδειξη παράνομης συμπεριφοράς στο διαδίκτυο. Σε κάθε βέβαια περίπτωση, δεν θα πρέπει να υποτιμάται ο έντονος κίνδυνος εθισμού των παιδιών στο διαδίκτυο, ένας εθισμός ο οποίος, σε αρκετές περιπτώσεις, λαμβάνει παθολογικές διαστάσεις και αποτρέπει τα παιδιά από τα να είναι συνεπή στις υποχρεώσεις τους στην οικογένεια και το σχολείο, επιδρώντας ταυτοχρόνως δυσμενώς και στην ομαλή ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη.

Εν όψει λοιπόν της έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς, δίνονται παρακάτω μερικές συμβουλές (tips) προς τους γονείς για την ασφαλή πλοήγηση των παιδιών στο διαδίκτυο :

• Κάντε διάλογο με το παιδί σας. Μιλήστε αλλά, κυρίως, ακούστε το παιδί σας. Εξηγείστε στο παιδί σας τις δυνατότητες που προσφέρει το διαδίκτυο, επισημαίνοντας ταυτόχρονα και τους κινδύνους αυτού, προσαρμόζοντας φυσικά τη συζήτηση στην ηλικία του παιδιού σας. Ακούστε προσεκτικά τί έχει να σας πει το παιδί σας και κάντε διάλογο με το παιδί σας σε ήρεμο και φιλικό τόνο, επιτρέποντας στο παιδί  σας να διατυπώσει τις απορίες του και να μοιραστεί μαζί σας τις προσδοκίες του.

• Κάντε μία “οικογενειακή συμφωνία”. Θέστε από κοινού με το παιδί σας κανόνες και όρια για τη συχνότητα και τη διάρκεια χρήσης του διαδικτύου και (γιατί όχι;) γράψτε τους κανόνες σε ένα φύλλο χαρτί (π.χ. κανόνας ότι το παιδί θα μπορεί να χρησιμοποιεί το διαδίκτυο μόνο μετά την ολοκλήρωση της μελέτης των μαθημάτων του σχολείου). Σύμφωνα με σχετικές έρευνες ψυχολόγων, οι πιθανότητες τήρησης μίας συμφωνίας, στη διαμόρφωση των όρων της οποίας αμφότερα τα μέρη συμμετέχουν, αυξάνονται σημαντικά συγκριτικά με μία μονομερή εκ μέρους των γονέων “επιβολή” κανόνων στα παιδιά.

• Παραμείνετε σταθεροί στους κανόνες και τα όρια της “οικογενειακής συμφωνίας”, επιβραβεύοντας την τήρηση των κανόνων από τα παιδιά.

• Διαμορφώστε ισορροπία ανάμεσα στην ενασχόληση του παιδιού με την τεχνολογία και τη μη ενασχόληση του παιδιού με την τεχνολογία, διαμορφώνοντας μαζί με το παιδί σας ένα πρόγραμμα ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων (π.χ. αθλητικές δραστηριότητες, οικογενειακές δράσεις κλπ.), αναλόγως των ενδιαφερόντων του παιδιού, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν ενασχόληση με την τεχνολογία.

• Εξερευνήστε το διαδίκτυο μαζί με το παιδί σας, δίνοντάς του χρήσιμες συμβουλές.

• Παρουσιάστε στο παιδί σας τις δυνατότητες αξιοποίησης του διαδικτύου για βοήθεια και πληροφόρηση σχετικά με σχολικές εργασίες, ασκήσεις κλπ. (δωρεάν ψηφιακές βιβλιοθήκες κλπ.).

• Εφαρμόστε ρυθμίσεις γονικού ελέγχου και σημάνσεις ηλικιακής διαβάθμισης, αξιοποιώντας και σχετικά διαδικτυακά εργαλεία και εφαρμογές, π.χ. Google Family Link (https://families.google/intl/el/familylink/), καθώς επίσης και εφαρμογές γονικού ελέγχου που προσφέρουν γνωστές εταιρείες (π.χ. Cosmote Family Safety κλπ.).

• Τοποθετήστε τον υπολογιστή που χρησιμοποιεί το παιδί σας σε κοινή θέα, π.χ. σε ένα μικρό γραφείο στο σαλόνι, προκειμένου να είστε σε θέση να επιβλέπετε διαρκώς και με διακριτικότητα τη δραστηριότητα του παιδιού.

• Αποτρέψτε τα παιδιά σας από τη δημιουργία λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε ιδιαιτέρως νεαρή ηλικία· σε περίπτωση δε δημιουργίας σχετικών λογαριασμών, διασφαλίστε τη δική σας πρόσβαση στους ανωτέρω λογαριασμούς, σε συνεννόηση με το παιδί σας, και αποτρέψτε την υπερέκθεση των παιδιών σας, δηλαδή τη δημοσίευση φωτογραφιών και προσωπικών δεδομένων του παιδιού σας στο διαδίκτυο.

• Ασκείτε τακτικό έλεγχο στην μπαταρία του ηλεκτρονικού υπολογιστή που χρησιμοποιεί το παιδί σας.

• Τέλος, βοηθήστε το παιδί σας να νοιώσει σιγουριά και ασφάλεια, ενημερώνοντάς το ότι μπορεί να απευθυνθεί σε εσάς, σε περίπτωση που κάτι το ενοχλήσει ή το φέρει σε δύσκολη θέση. Προσφέρετε βοήθεια στο παιδί σας, ενημερώνοντας τις αρμόδιες αρχές.

Τέλος, να θυμάστε, οι γονείς είμαστε πρότυπα συμπεριφοράς για τα παιδιά μας, επομένως οι πράξεις μας πρέπει να συνάδουν με τα λόγια μας. Δίνουμε, λοιπόν, “το καλό παράδειγμα” στα παιδιά μας, επιδεικνύοντας εμείς πρώτα υπεύθυνη διαδικτυακή συμπεριφορά. Για το καλό το δικό μας και των παιδιών μας. Καλή σχολική χρονιά, με πολλά χαμόγελα! ✔