Αυτοδίδακτος ουτίστας, συνθέτης και ερμηνευτής, ο Haig Yazdjian αποτελεί μια ξεχωριστή μορφή της world music σκηνής, αναγνωρισμένος όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ένας παντοτινός πρεσβευτής ευγενών συναισθημάτων, αγαπήθηκε ιδιαίτερα από το ελληνικό κοινό, καθώς για εκείνον η μουσική παράδοση αποτελεί ένα οικουμενικό βίωμα. Με τον δικό του, απολύτως προσωπικό ήχο, γεμάτο εκφραστικότητα, αμεσότητα και δεξιοτεχνία, ο Yazdjian έχει καταφέρει να συνδέσει το σύγχρονο μουσικό ύφος με τα ετερόκλητα στοιχεία των ήχων της Ανατολικής Μεσογείου, δημιουργώντας μοναδικά και αναγνωρίσιμα ηχοχρώματα.

Με το ούτι του να γεφυρώνει Ανατολή και Δύση, ο Haig Yazdjian μιλά με ειλικρίνεια για το ταξίδι του από το Χαλέπι ως την Ελλάδα, για τις συνεργασίες, τα κοινά των δύο λαών και για εκείνη τη μαγεία που κάνει τη μουσική του να αγγίζει καρδιές, ανεξάρτητα από γλώσσα ή τόπο.

Συνέντευξη Στέλιος Κουνδουράκης

Πώς ξεκίνησε η σχέση σας με τη μουσική και ποια ήταν τα πρώτα σας ακούσματα;

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Χαλέπι της Συρίας, με καταγωγή από την Αρμενία, οπότε τα πρώτα μου ακούσματα ήταν σίγουρα ευρωπαϊκά, όχι μουσικές της Αραβίας ή της Ανατολής. Μουσική ακούγαμε κυρίως στο σχολείο ή με παρέες έξω από το σπίτι. Κάποια στιγμή τραγούδησα σε μια σχολική εκδήλωση και τότε άρχισα να ανακαλύπτω, δειλά δειλά, τον μαγικό κόσμο της μουσικής.

Αργότερα, γράφτηκα σε έναν σύλλογο όπου είχα την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά διάφορα μουσικά όργανα και ανθρώπους που με μύησαν σ’ αυτά. Ήμουν πολύ τυχερός εκείνη την εποχή – κάπως έτσι ξεκίνησε το μουσικό μου ταξίδι.

Πόσο δύσκολο ήταν να αποχωριστείτε την οικογένεια και να αναζητήσετε τη δική σας πορεία στην Ελλάδα;

Ήθελα πολύ να φύγω από τη Συρία – από εκεί ξεκινάει όλη η ιστορία. Ήθελα να πάω αλλού, να βρω την τύχη μου. Την εποχή εκείνη, τα περισσότερα παιδιά κατευθύνονταν προς το Κουβέιτ ή γενικότερα προς τις αραβικές χώρες, όμως εγώ τελικά κατέληξα στην Ελλάδα.

Η Ευρώπη ήταν τότε ένας πολύ δύσκολος προορισμός, αλλά ένας θείος μου, που είχε καταλάβει την επιθυμία μου να φύγω και ζούσε ήδη σε αραβική χώρα, μου είπε κάτι που δεν θα ξεχάσω: «Δεν είσαι για εκεί, δεν θα αντέξεις».

Με τον τρόπο του με προετοίμασε να αλλάξω σχέδια και να στραφώ προς την Ελλάδα. Είχα και κάποιους συγγενείς εδώ, οπότε πήρα την απόφαση να το τολμήσω. Έτσι ξεκίνησε η νέα μου ζωή.

Σας πέρασε ποτέ από το μυαλό να αφήσετε την Ελλάδα και να αναζητήσετε μια νέα πορεία στο εξωτερικό;

Όχι, δεν θα το έκανα ποτέ αυτό. Μένω στην Ελλάδα και δεν το αλλάζω με τίποτα. Ακόμα κι αν το μουσικό μου ταξίδι ξεκίνησε ουσιαστικά είκοσι χρόνια αφότου βρέθηκα εδώ, ποτέ δεν σκέφτηκα να φύγω.

Ταξιδεύω πολύ, παίζω μουσική σε πολλές χώρες του κόσμου και, να σας πω την αλήθεια, πολλές φορές έχω πει μέσα μου: «Εδώ θα μπορούσα να ζήσω όλη μου τη ζωή». Το λέω την πρώτη μέρα. Τη δεύτερη το ίδιο. Την τρίτη όμως αρχίζω να αναζητώ την Αθήνα και την Ελλάδα.

Εδώ είναι το σπίτι μου και αυτό δεν αλλάζει. Ίσως κάποιοι να μας θεωρούν γραφικούς για την αγάπη μας προς την Ελλάδα, αλλά έτσι είναι. Έχω πει πολλές φορές πως η Συρία και η Ελλάδα έχουν πολλά κοινά· στις συμπεριφορές των ανθρώπων, στις συνήθειες, στην ευγένεια, στη φιλοξενία και φυσικά στο φαγητό.

Όπως λέω συχνά, απλώς άλλαξα γειτονιά — με μόνη διαφορά τη θρησκεία. Τίποτα άλλο.

Σας έχει περάσει ποτέ από το μυαλό η σκέψη ότι ίσως βιαστήκατε να φύγετε μακριά από τους δικούς σας;

Αυτό είναι κάτι που μου στοίχισε αρκετά και το σκέφτομαι συχνά. Δεν έχω μετανιώσει που έφυγα, όμως το όνειρό μου να επιστρέψω κάποτε και να περάσω μερικά χρόνια κοντά στους δικούς μου, για να τους χαρώ, δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ – δυστυχώς. Θυμάμαι πόσο αγαπημένοι ήμασταν και πόσο μου έλειπε εκείνη η ζεστασιά της οικογένειας.

Βέβαια, το κενό αυτό το αναπλήρωσε η οικογένεια που έχω εδώ στην Ελλάδα – η σύζυγός μου, που στάθηκε δίπλα μου από την αρχή της κοινής μας πορείας, και οι δύο κόρες μας. Μπορεί να έχουν φύγει οι γονείς μου και ο αδερφός μου, όμως έχω μια υπέροχη οικογένεια εδώ, και αυτό είναι ανεκτίμητο.

Κάτι χάνεις, κάτι κερδίζεις – έτσι δεν είναι όλα στη ζωή; Είμαι πολύ καλά με αυτό.

Η μουσική σας συγκινεί το κοινό όπου κι αν εμφανίζεστε, και η φωνή σας έχει κάτι μοναδικά αναγνωρίσιμο. Τι είναι αυτό, κατά τη γνώμη σας, που σας διαφοροποιεί και σας κάνει ξεχωριστό;

Κάθε άνθρωπος, κάθε καλλιτέχνης, για μένα είναι ξεχωριστός. Είναι πραγματική μαγεία αυτό που συμβαίνει στη μουσική· να μπορείς να παίρνεις θετική ενέργεια από ανθρώπους που δεν γνωρίζεις, όπως συνέβη και σήμερα, στην εμφάνισή μας στα Χανιά. Χωρίς να τραγουδάς στη γλώσσα που καταλαβαίνει το κοινό, κι όμως να βλέπεις στα μάτια του και να ακούς λόγια γεμάτα συναίσθημα – σχόλια που δεν περιγράφονται σε δυο γραμμές.

Μακάρι πραγματικά, την ώρα που παίζω, να μπορούσα να σταθώ για λίγο πιο πέρα και να δω τι είναι αυτό που βλέπουν και αισθάνονται οι άνθρωποι εκείνη τη στιγμή. Θα ήταν μια ωραία λεπτομέρεια που θα με βοηθούσε να νιώσω κι εγώ τη στιγμή τους.

Η μουσική είναι μια μαγεία· δεν είναι μόνο θέμα ταλέντου, αλλά κυρίως το χάρισμα να μπορείς να μεταδώσεις κάτι, ώστε ο ακροατής να μη γνωρίζει καν γιατί νιώθει τόσο όμορφα. Δεν πειράζει όμως — ξέρουμε εμείς.

Μοιραστείτε μαζί μας μια στιγμή από τη σκηνή που σας συγκίνησε, κάτι που σας έμεινε αξέχαστο από ένα Live.

Θα σας πω μια όμορφη αλλά και αστεία στιγμή που μας συνέβη στη Βιέννη. Στην Ευρώπη, να ξέρετε, δεν χειροκροτούν όπως εδώ – με τον ρυθμό και τη συχνότητα του ελληνικού κοινού – αλλά με μια δόση… υπερβολής. Όταν ξεκινούν, ξεχνούν να σταματήσουν (γέλια). Είναι πολύ ένθερμοι, όταν κάτι τους αρέσει, και θέλουν με αυτόν τον τρόπο να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη και τη χαρά τους προς τους καλλιτέχνες.

Στο live της Βιέννης, λοιπόν, μετά από ένα παρατεταμένο χειροκρότημα στο τέλος, εγώ αποχώρησα από τη σκηνή. Λίγο αργότερα, στα καμαρίνια, ήρθε μια φίλη μουσικός που είχε παρακολουθήσει τη συναυλία και μου είπε: «Όλα υπέροχα, Haig, μας χάρισες τόση χαρά και συγκίνηση – κι εσύ στο τέλος μας γύρισες την πλάτη και έφυγες!».

Εκεί κατάλαβα πως αυτό είναι μέρος της κουλτούρας τους· πρέπει να το δεχθείς και να το ζήσεις. Από τότε, μένω πάντα στη σκηνή μέχρι να τελειώσει το χειροκρότημα. Στην αρχή μου φαινόταν υπερβολικό, μετά όμως κατάλαβα τον λόγο – και πλέον το απολαμβάνω κι εγώ.

Έχετε συνεργαστεί με σπουδαία ονόματα της μουσικής σκηνής, στην Ελλάδα και διεθνώς. Τι είναι αυτό που σας έχει μείνει περισσότερο από αυτές τις συναντήσεις;

Για μένα, κάθε συνεργασία είναι ξεχωριστή – αυτό θέλω να τονίσω. Παίρνω από αυτές και δίνω, κάπως έτσι λειτουργεί. Ο καθένας έχει τη δική του προσωπικότητα, τη δική του μουσική παιδεία, και μοιράζεται ό,τι καλύτερο έχει, ώστε να προκύψει ένα όμορφο και ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Έτσι κι εγώ, θέλω να πιστεύω πως με κάθε άνθρωπο που συνεργάστηκα, έδωσα και πήρα το 100% αυτής της εμπειρίας.

Τι είναι αυτό που, κατά τη γνώμη σας, χαρακτηρίζει περισσότερο το κοινό σας;

Πιστεύω ότι το μεγαλύτερο μέρος του κοινού μας σε κάθε εμφάνιση – θα έλεγα περίπου το 50% – αποτελείται από μουσικούς. Έρχονται για να ακούσουν κάτι διαφορετικό, να εμπλουτίσουν τις γνώσεις και τα ακούσματά τους, πράγματα που αργότερα μπορεί να τους βοηθήσουν στις δικές τους εμφανίσεις ή στη μουσική που θα γράψουν.

Υπάρχει, βέβαια, και ένα κοινό που αγαπά βαθιά αυτό το είδος μουσικής. Η μουσική μου έχει πολλά «χρώματα» και αυτό της επιτρέπει να αγγίζει μια ευρεία γκάμα ακροατών – ανθρώπους πιο “ψαγμένους”, ανοιχτούς σε ήχους διαφορετικούς και εναλλακτικούς. Είναι εκεί κάθε φορά που έχουν την ευκαιρία να ακούσουν κάτι παρόμοιο.

Ποια είναι τα κριτήριά σας όταν επιλέγετε μια συνεργασία για ένα live και τι θεωρείτε ουσιαστικό ώστε να υπάρξει χημεία και να βγει το αποτέλεσμα που θέλετε;

Για μένα, το πιο σημαντικό στοιχείο σε ένα live είναι ο καλός ήχος – το τεχνικό κομμάτι παίζει καθοριστικό ρόλο στο να αποδοθεί σωστά η μουσική. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι και το ανθρώπινο στοιχείο: οι άνθρωποι που μας καλούν να παίξουμε στον χώρο τους να μη μας βλέπουν απλώς ως ένα μέσο για περισσότερα έσοδα. Δίνω μεγάλη σημασία στις σχέσεις μου με όσους συνεργαζόμαστε και, ευτυχώς, μέχρι σήμερα έχω σταθεί πολύ τυχερός.

Όπου κι αν παίξαμε, υπήρχε η σωστή επικοινωνία και ο σεβασμός. Το ίδιο ισχύει και για τους συνεργάτες μου, τους μουσικούς με τους οποίους μοιράζομαι τη σκηνή. Θεωρώ ότι είμαι πραγματικά ευλογημένος — με έχουν προσεγγίσει οι σωστοί άνθρωποι, καλλιτέχνες με ήθος και αγάπη για τη μουσική. Όταν υπάρχει αυτή η επιθυμία να συμβεί κάτι όμορφο, εγώ την αποδέχομαι πάντα με μεγάλη χαρά.

Νιώθετε διαφορά ανάμεσα στο πώς αντιδρά και συμμετέχει το κοινό του εξωτερικού σε σχέση με το κοινό στην Ελλάδα;

Υπάρχει σίγουρα διαφορά. Ο Έλληνας θα αφήσει αυτό που ακούει να μπει βαθιά μέσα του. Θα νιώσει, θα δακρύσει, θα γελάσει, θα βιώσει έντονα συναισθήματα – τον έχω “κλειδώσει” έτσι, μέσα από τη μουσική.

Ο ξένος, από την άλλη, έχει μια διαφορετική παιδεία· βασίζεται περισσότερο στις μουσικές του γνώσεις και στον σεβασμό που δείχνει απέναντι στην τέχνη. Δεν είμαι σίγουρος αν μπορεί πάντα να αντιληφθεί πλήρως τη μουσική μου, αλλά σίγουρα τη σέβεται, την αναγνωρίζει και τη χειροκροτεί. Και όταν τελειώσει το live, ξέρει ποιος είμαι και τι εκπροσωπώ μέσα από τη μουσική μου.

Υπάρχει κάτι καινούριο που ωριμάζει αυτό τον καιρό; Τι να περιμένει το κοινό σας τόσο σε δισκογραφικό επίπεδο όσο και στις επόμενες live εμφανίσεις σας;

Από live εμφανίσεις, έχουμε προγραμματίσει αρκετές συναυλίες στην Κρήτη μέσα στο καλοκαίρι, αλλά και σε πολλές άλλες πόλεις της Ελλάδας. Με τον Γιάννη Παπατζανή, με τον οποίο παίξαμε σήμερα στο καφέ του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Χανίων, αισθάνομαι πραγματικά πολύ τυχερός και χαρούμενος. Γνωριστήκαμε και συμπορευτήκαμε μουσικά, και αυτό για μένα έχει μεγάλη αξία.

Κάτι που θέλω επίσης να τονίσω – και το θεωρώ εξίσου σημαντικό – είναι η φιλία. Δίνω τεράστια σημασία στους ανθρώπους που έχω δίπλα μου. Είμαι πολύ χαρούμενος που ο Γιάννης δέχτηκε να είμαι φίλος του· μέσα σε αυτή την παρέα των λίγων, αλλά ουσιαστικών ανθρώπων με τους οποίους παίζω μουσική και συνεργάζομαι, χάρηκα που με αποδέχτηκε και εγώ μπήκα στη δική του.

Όσο για τη δισκογραφία, προς το παρόν δεν ετοιμάζεται κάτι νέο. Ωστόσο, στο YouTube θα ανεβάσω κάποιες πρόσφατες δουλειές που έχουν ολοκληρωθεί, αλλά δεν έχουν ακόμη προωθηθεί – κάτι που είναι καιρός να γίνει.

Η παρουσία σας στο Ρέθυμνο φαίνεται να έχει έναν διπλό ρόλο — τόσο καλλιτεχνικό όσο και προσωπικό. Πείτε μας λίγα λόγια γι’ αυτό.

Νιώθω μεγάλη συγκίνηση βλέποντας τόσα πολλά παιδιά να συμμετέχουν σε όλο αυτό που έχει δημιουργήσει ο Γιάννης Παπατζανής. Ναι, αύριο, Τρίτη 16 Μαΐου, στις 5:30 το απόγευμα, στο φοιτητικό στέκι «Αίθουσα Ξενία» του Πανεπιστημίου Κρήτης, στο πλαίσιο του προγράμματος «Η τέχνη του ρυθμού στην εκπαίδευση», υπάρχει ανοιχτή πρόσκληση στο μάθημα για όλους.

Θα μιλήσω για τη μουσική μου, για τις επιρροές που έχω, αλλά και για τη μουσική στην Ελλάδα γενικότερα. Η διάλεξη αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο του τακτικού σεμιναρίου που διοργανώνει το Πανεπιστήμιο Κρήτης, μέσω του Εργαστηρίου Θεάτρου, Κινηματογράφου και Μουσικής (ΘΕΚΙΜΣ), και από φέτος με τη συνεργασία του Δήμου Ρεθύμνης.
Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί τη μαζικότερη, διαρκέστερη και πιο επιτυχημένη γέφυρα σύνδεσης ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο και το νησί που το φιλοξενεί.

Σας περιμένω όλους — η πρόσκληση είναι ανοιχτή στην αίθουσα του «Ξενία». Και φυσικά, το βράδυ, όσοι έχουν προμηθευτεί εισιτήρια, θα τα ξαναπούμε στη σκηνή του Αντίβαρο, στην εμφάνισή μας για την πόλη του Ρεθύμνου.

Σας ευχαριστούμε πολύ για αυτή τη συνάντηση και ευχόμαστε όλες οι συνεργασίες σας να έχουν πάντα τη μουσική εκείνη που ενώνει το κοινό και τους μουσικούς σε ένα σώμα, σε μία ψυχή.

Εγώ σας ευχαριστώ πολύ!

Η συζήτηση με τον Haig Yazdjian μοιάζει με μια αργή, γλυκιά μελωδία — ειλικρινής, στοχαστική και γεμάτη ανθρωπιά. Ανάμεσα στις λέξεις του διακρίνεται η ταπεινότητα ενός ανθρώπου που ζει τη μουσική όχι ως επάγγελμα, αλλά ως τρόπο ύπαρξης.

Κι αν κάτι μένει μετά το τέλος αυτής της συνέντευξης, είναι η αίσθηση πως η μουσική, όταν πηγάζει από την ψυχή, έχει τη δύναμη να κάνει τον κόσμο λίγο πιο όμορφο, λίγο πιο ενωμένο. 🖋